Ёш беданаларни ўстириш

77

Бедана жўжалари тухумдан ўзлари чиқади. Жўжаларнинг ҳажми тухум ҳажмидан катта бўлади, чунки улар тухум ичида думалоқ ҳолда зич жойлашган бўлади, оғирлиги 6–8 граммни ташкил этади. Шундан кейин жўжалар коробкаларга аста жойланиб, қуригунча электр иситкич билан иситилади.

Беданани боқишда эътиборни қаратиш керак бўлган асосий шартлардан бири хона ҳарорати ва бедана жўжалари мавжуд бўлган қути-катак ичидаги ҳароратдир.

Биринчи 10 кунликда бедана жўжалари жойлашган қути-катакда ҳарорат +35–38оС, хонада ҳарорат +27–28оС бўлиши керак. 10 кунликдан 17 кунликкача аста-секинлик билан ҳароратни пасайтириб борилади, қутида ёки қути-катакда +30оС гача, хонада +25оС гача. Ёш беданалар 17 кунидан 25 кунигача яшик-катакда +25оС гача, хонада +22оС гача бўлган ҳароратда сақланади.

Катак ичидаги ҳароратни сақлаш меъёри

Бедана жўжалари ёши, кун

Ҳарорат, оС

Хонада

Бедана жўжалари жойлашган қути-катакда

1–10

28–27

38–35

11

27

37–35

12

27

36–34

13

27

35–34

14

26

34–33

15

26

33–32

16

26

32–31

17

25

31–30

18-21

24

29–28

22-24

23

27–26

25 ва ундан юқори

22

25

Ёш беданалар боқилаётган хона ҳавоси қуруқ бўлмаслиги керак, акс ҳолда қути-катак ёнига суви билан челак ёки тоғора қўйилади.

Қуйида 20 бош ёш беданаларга мўлжалланган қути-катакни кўриб чиқамиз. Унинг деворлари тахтадан ясалган (25 мм), поли 10×10 мм ўлчамдаги сим тўрдан иборат. Қути-катакнинг ўлчами 75×30×20 см. ни ташкил этади. Фотофонар электр иситкич вазифасини бажаради. Лампочкалар 220 вольт кучланишга кетма-кет уланган, бу уларни куйишдан, фонарларни қизиб кетишидан асрайди ва электр энергияси харажатини тежайди.

Бир фонарни шаффоф ойнали, бир фонарни қизил ойнали қилиб навбат билан ўрнатиш мақсадга мувофиқдир, айниқса қизил рангли нур жўжаларга жуда фойдали ҳисобланади. Фонарларнинг ўрнига яна инфранурланишли лампаларни ҳам ишлатиш мумкин.

Биринчи 3–4 кунлик бедана жўжалари жойлашган қути-катак полининг катакларини брезент ёки қоп материали билан ёпиш керак бўлади. Бу материалларни ювиб яна кўп марта қайта ишлатиш мумкин. Жўжаларнинг оёқлари тетиклашгандан кейин полга қалин қоғоз (гофирланган бўлса яна яхши) солиш ёки газета солиш ҳам мумкин. Полга материал ёки қоғоз солинган бўлса ҳар доим сим тўрга нисбатан иссиқ бўлади. Полга тўшама солинаётганда четларига жўжалар кириб қолиб нобуд бўлмаслиги учун букланиб қолмаслиги керак. Ифлос бўлган полдаги тўшамани ҳар куни алмаштириш зарур. Жўжалар юрганида оёқлари сирпанчиқ полда сирпаниб чиқиб кетиб, оёғи қийшайиб қолмаслиги учун тез-тез кўздан кечириб туриш лозим.

Иссиқ хоналарда бедана жўжаларини полда ҳам ўстириш мумкин. Бунинг учун полга 20 мм қалинликдаги похол ёки тахта қипиғи солиниб, сочилган ем ва парранда гўнги билан ифлослангани сари устига янгиси солиб турилади.

Беданаларнинг биринчи ҳафтасида чуқурлиги 2 см дан ошмаган емдонлар ишлатилади. Емдонларни юмшоқ материаллар билан қоплаш жўжа тумшуғи шикастланишининг олдини олади. Бундан ташқари емдоннинг устини йирик катакли сетка билан қоплаш емларнинг ерга сочилиб кетишининг олдини олади.

Бедана жўжалари учун энг қулай сувдон 5 мм дан чуқур бўлмаган Петри чашкаси ҳисобланади. Сотувдаги сайроқи қушлар учун мўлжалланган ваакуумли сувдонларни ҳам ишлатса бўлади. Оддий автосувдонларда бедана жўжалари чўкиб ўлиши мумкин.

Ёш беданаларни ўстириш шароитлари

Номи

Ёши, кун

1–9

10–15

16–21

22–30

Катакдаги ҳарорат, оС

35–36

30–32

25-27

22–25

Хонадаги ҳарорат, оС

27–28

25–26

23–25

20–22

1 бошга талаб этиладиган озуқа, г/кун

4

7

13

15

Ёруғлик даври, соат/кун

24

24

22–20

20–17

Тирик вазни (Япон зоти), г

6–20

20–60

Ўстириш хусусиятлари

Бедана жўжаларининг олдида сув ва ем доимо бўлиши керак. Хонадаги юқори ҳарорат таъсирида ем ва сув айнийди, натижада ёш беданалар заҳарланиши мумкин. Ваакуум сувдондаги сувлар бир кунда икки маҳал алмаштирилади, сувдонлар яхшилаб ювилади. Бедана жўжаларига ичимлик сувини қайнатиб, совутилган ҳолда бериш тавсия этилади.

Бедана ўстиришда энг асосий талаблардан яна бири бу ёруғлик бериш тартибидир. Хонани жуда ёруғ қилиб юбориш беданаларнинг ўзаро бир-бирини чўқиш ҳолларига олиб келади. Ёруғлиги 100 люксдан юқори бўлган ёруғ хоналарда ўстирилган макиён беданалар оқибатда майда тухум қила бошлайди. Беданаларнинг Япон зоти биринчи 2 ҳафтада кунига 24 соат ёруғликда боқилади. Кейин аста-секинлик билан кунига 17 соат бўлгунича ёруғлик 2 соатдан камайтириб борилади.

Беданалар 3 ҳафталигида катта беданалар катакларига ўтказилади. Катта ёшда бошқа катакка ўтказиш макиёнларнинг тухумга киришини 2 ҳафтага кечиктириб юборади. Яратилган шароитларда ўстирилган беданаларнинг “Япон” зоти сақланиш кўрсаткичлари 98 фоизни ташкил этади. Бу бошқа парранда турларидан анча юқоридир.

Манба: agro.uz

Дўстларингизга ҳам улашинг!