Асалнинг кристалланиши – бу асалнинг қимматли сифатларини бузмайдиган табиий жараён. Кристалларнинг катталигига қараб, асалнинг кристалланиши ёғга ўхшаш (кристаллар кўз билан ажралиб турмайди), майда донали (кўз билан кўринадиган кристалларнинг ўсиши, лекин улар 0,5 мм дан кам), қўпол донали (кристалларнинг ўсиши 0,5 мм дан ортиқ) бўлади. Асал секин ва тез кристалланиши мумкин. Аста-секин кристалланадиган турларга акация, шалфей, каштан, арчагул, баъзи турдаги шира асаллари, тез кристалланадиган асал турига момақаймоқ, колза, хантал, қушқўнмас, эскиз ва бошқалар киради. Кристалланиш жараёни асал юзасидан бошланади. Биринчидан, сувнинг буғланиши ва шакарнинг тўйинган эритмаси ҳосил бўлиши туфайли энг кичик микроскопик кристаллари ҳосил бўлади. Улар аста-секин тубига чўкишади ва оз-оздан катталашиб, бутун асал массасини ушлайдилар. Асалнинг кристалланиш даражаси ари асалининг асосий компонентлари – глюкоза, фруктоза ва сув нисбатига боғлиқ бўлиб, умумий массанинг 90-95% ни ташкил қилади. Глюкоза кристалланади; фруктоза, сув ва сувда эрийдиган моддалар кристаллараро суюқликни ташкил қилади. Асалда фруктоза ва сув қанча кўп бўлса, асал шунча секин кристалланади. Асалда глюкоза миқдори 30%дан паст бўлса, у кристалланмайди. Асалнинг кристалланиши кристалланиш марказларининг мавжудлиги ёрдам беради, улардан гулчанг доналари, оқсил ва шиллиқ моддалар. Асалда улар қанча кўп бўлса, глюкоза кристаллари шунчалик тез пайдо бўлади. Асални аралаштириш кристалларнинг ҳосил бўладиган бўлакларини майдалашга олиб келади, натижада кичик кристаллар сони кўпаяди ва асал кристалланиши тезлашади. Асалнинг кристалланишига уни сақлаш ҳарорати катта таъсир кўрсатади. Асал энг тез 10-15 ° C да кристалланади. Пастроқ ёки юқори ҳароратларда асалнинг кристалланиши секинлашади, чунки биринчи ҳолатда асалнинг ёпишқоқлиги ошади, иккинчисида майда глюкоза кристалларининг қисман эриши содир бўлади (асал пастеризациясидан кейин у 6-8 ой давомида кристалланмайди). Кристалланган асал билан ишлаш қулайлиги ва унинг харидоргирлигини ошириш учун уни декристализация қилинади. Катта моддий зарар асалариларнинг қишлаш даврида мум катаклардаги асалнинг кристалланишидан келиб чиқади. Агар асал қаттиқ массага айланса, асаларилар у билан озиқлана олмайди ва баъзида очликдан ўлади. Асалариларнинг қишлаши чоғида асалнинг кристалланишига йўл қўймаслик учун унинг ботаник келиб чиқишини ўз вақтида аниқлаш ва тез кристалланадиган асал турларини қишки озуқа сифатида қолдирмаслик керак; асалнинг кристалланиши аллақачон кузатилган эски мум катаклар янгиларига алмаштириш ёки илиқ (тахминан 35 ° C) сувда ювиш керак; қишлаш учун ўтган йилги асал билан ромларни қолдириш тавсия этилмайди.
Бош саҳифа Асаларичилик Асалнинг кристалланиши, асал ўтириши, асални шакарланиши, асални суюқ, қиём ҳолатидан кристалли, қаттиқ...




















