Дарахтларга шакл бериш турлари жуда кўп: “очиқ ваза”, “марказий лидер”, “KGB”, “қўш қатор”, “шпиндель”, “лидерсиз усул” ва бошқалар, олимлар янги шакл бериш турлари ҳусусида ҳам изланмоқда.
Нима сабабдан шакл бериш турлари бунчалик кўп?
Об-ҳаво шароитлари, ишчи кучининг қимматлашиб бораётганлиги, яратилаётган янги пайвандтаглар ва уларнинг имкониятлари ҳамда бошқа бир қатор омиллар бунга сабаб бўлмоқда.
Боғбонларимиз аксарият ҳолда кўчат экиб бўлгандан сўнг шакл бериш ҳақида бош қотиришади. Бу эса уларнинг асосий хатоси ҳисобланади.
Даставвал, тупроқ ва об-ҳаво шароитлари ўрганилади ва унга мос келувчи пайвандтаг ҳамда пайвандус танланади. Сўнг, айни шу танланган пайвантаг учун тавсия қилинувчи шакл бериш тури ва шу шаклни ҳосил қилиш учун зарур бўлган экиш масофаси танланади.
Дарахтларга шакл бериш, улар экилган масофа билан чамбарчас боғлиқ. Бу иккиси мувозанатга олинмаса, жуда кўп техник муаммолар юзага келади. Натижада ҳосилдорлик ҳамда мева сифати тушиб кетади.
Қандай шакл беришдан қатъи назар, ҳар қандай шакл бериш турига амал қилувчи бир қатор тавсияларни бериб ўтамиз:
1. Шакл бериш турини танлашдан олдин, маҳаллий шароитингизни эсдан чиқарманг. Баъзида маҳаллий шароитлардан келиб чиқиб, тавсия қилинган ёки танланган шакл бериш турига турли қўшимча ва ўзгартиришлар киритишга тўғри келади, акс ҳолда, қуёш нури, кучли шамол каби ташқи таъсирлар дарахт саломатлиги ва мева сифатига салбий таъсир ўтказади.
2. Дарахтларга шакл беришда улар қандай пайвантагда эканлиги ва айни шу пайвандтаг ва пайвандуснинг ўсиш суръатини эътибордан қочирманг.
3. Шакл бериш турини танлашдан олдин боғингиз тупроқ шароитларини эътиборга олинг, унумдорилиги кучли тупроқларда дарахтлар жадаллоқ ўсади, унумдорлиги паст ёки суст тупроқларда дарахтлар секинроқ ўсади.
4. Дахт шохларининг кўплиги эмас, балки мева берувчи шохларнинг кўплиги ҳосилдорликни оширишга ёрдам беради. Албатта, бу навга ҳам боғлиқ, лекин аксарият навларда энг яхши мевани ёш (3-4 йиллик) ён новдалар беради. Шу сабабдан ёши катта ён шохларни янгилаб туришни унутманг. Шу сабабдан дарахтнинг ёнга ўсувчи новдалари сонини кўпайтириш керак. Баъзи навларда асос шохлардан чиқувчи новдалар осонликча чиқса, баъзиларида эса ён новдалар осонликча чиқмайди. Бундай ҳолларда асос шохларни ён новда беришга мажбурлаш керак, бу дарахт ва меваларини қуёш уришининг олдини олиш, ҳамда ҳосилдорлик ўсишига ёрдам беради.










Манба: @fruitmaster
Наботот оламига доир бошқа янгилик ва маъумотлар ижтимоий тармоқларимизда:



















