Беданаларга бериладиган озуқа меъёри

45

рацион таркиби миқдорига нисбатан фоиз ҳисобида: 100 грамм озуқа таркибидаги энергия алмашинуви (ОЭ) учун килокалорияда, қолганлари учун фоизда берилган.

Моддалар номи

6 ҳафтагача ёшда

Бўрдоқига боқиш

1

Энергия алмашинуви (ОЭ)

290

308

2

Оқсил (хом протеин)

21

20,5

3

Клетчатка (бириктирувчи тўқима)

5

5

4

Лизин

1,05

1,0

5

Метионин

0,44

0,43

6

Цистин

0,30

0,29

7

Триптофан

0,20

0,19

8

Аргинин

1,20

1,17

9

Гистидин

0,34

0,33

10

Лейцин

1,21

1,18

11

Изолейцин

0,73

0,72

12

Фенилаланин

0,66

0,63

13

Тирозин

0,58

0,51

14

Треонин

0,66

0,64

15

Валин

0,80

0,78

16

Глицин

0,84

0,82

17

Са (кальций)

2,80

1,00

18

Р (фосфор)

0,70

0,80

19

Na (натрий)

0,30

0,30

Табиий ҳолатларда беданалар ўтлар ва донлар билан озиқланади, ёш жўжалар ҳашорат ва қуртларни ҳам истеъмол қилади. Бедананинг ёш жўжалари кўпроқ ҳар хил ҳашорат, қурт-қумурсқаларни истеъмол қилишни хуш кўради. Японияда беданаларни 50 фоиз гуруч ва 50 фоиз балиқ билан боқишади. Бундай озуқани беданалар иштаҳа билан истеъмол қилади. Бизнинг шароитимизда бундай озуқа нархи қимматга тушишини эътиборга олиб қўлланилмайди.

Донли озуқалар

Уй шароитида ҳамма майдаланган донлар яхши озуқа ҳисобланади. Дон аралашмасига буғдой, маккажўхори, сули ва арпалар киради. Сайроқи беданалар модасига бир кунда 5–7 грамм дон аралашмаси кифоя қилади. Ҳамма беданаларга дон кепакларини бериш фойдалидир. Айниқса нўхат, соя ва шунга ўхшаш бошқа дуккакли ўсимлик донларини майдалаб ёки димлаб бериш ўта фойдали ҳисобланади.

Табиий ўсимликлар

Қайнатилган картошка ва унинг қобиғи, қирғичдан ўтказилган сабзини бериб туриш ўта фойдалидир. Сабзининг ўрнига вақтинча шолғом ва лавлаги бериш ҳам мумкин.

Беданалар қайнатилган ва қирғичдан ўтказилган лавлагининг барча турини иштаҳа билан истеъмол қилади. Қиш даврида, яъни кўкатлар бўлмаганда, беданалар сабзини катта миқдорда истеъмол қилиши мумкин, шу сабабли қишга сабзи захирасини яратиш тавсия этилади.

Бундан ташқари ҳар куни майдалаб кесилган кўкатлар берилади ёки уни қирғичдан ўтказилган сабзи билан алмаштириш мумкин. Кўкатлардан карам барги, лавлаги, сабзи, беда, қичитқи ўт, қоқиўт, кўк пиёз ва бошқаларни бериш мумкин. Беданага яна қирғичдан ўтказилган олма, қовоқ ва кам тузланган карам баргларини бериш мумкин. Беда уни ҳам жуда фойдали ҳисобланади.

Протеин

Бундан ташқари бедана организми оқсилга бой озуқаларни ҳам талаб этади. Балиқ ва гўшт-суяк унлари, балиқ чиқиндилари, хом ёки қайнатилган балиқдан фарш, творог, гўштли фарш, қуруқ сут, ер чувалчанги, ун қурти, сўйилган парранданинг қони, чумоли личинкалари, ҳар хил премикслар ва бошқа протеин қўшимчалари шуларга киради.

Шу билан бирга оқсилга бой кунжара ва шротлар, майдаланган писта ва ловия, қайнатилган нўхат ва бошқалар ҳам тавсия этилади.

Беданалар ҳайвонларга оид бўлган оқсилга бой озуқаларни хуш кўради, лекин етарли миқдорда соя, беда уни ва маккажўхори билан боқилганда, бунга эҳтиёж сезмайди. Ҳайвонларга оид оқсиллар билан бойитилган омухта ем бир кунда 2 маҳал берилади. Балиқнинг суяк чиқиндиларини беданага беришда эҳтиёт бўлиш керак.

Минерал моддалар ва майда тошлар

Беданалар рационида минерал моддалар бўлиши ўта муҳимдир. Минерал моддаларнинг асосий манбаи майдаланган денгиз ёки чучук сув чиғаноғи ҳисобланади. Рационда майда тошларнинг бўлиши ҳам жуда зарур. Минерал моддалар таркибига кирувчи кальций тухум қобиғининг шаклланишида катта аҳамиятга эга.

Чиғаноқнинг ўрнига вақтинча бўр, тухум қобиғи, озуқа оҳаги ҳам қўлланса бўлади. Майда тошлар етишмаса, беданалар чўмилиш учун идишларда қўйилган қумни чўқий бошлайди, агар қум таркибида зарарли моддалар бўлмаса, унинг зарари йўқ. Майда тошлар билан қум зарралари парранданинг мускулли ошқозонида озуқани ишқалаб майдалайди, натижада озуқа таркибидаги тўйимли моддаларни ўзлаштириш яхшиланади. Тошни паррандага беришдан олдин яхшилаб сувда ювиш зарур.

Сув

Катакда бедана учун ичимлик сув доимо бўлиши керак. Беданалар ўз оғиз ва томоқларини сувда чайишни ёқтирадилар, бу эса сувнинг тез ифлосланишига олиб келади. Шунинг учун ҳар куни 1–2 марта сувдонларни ювиш тавсия этилади. Вақти-вақти билан ичак-ошқозон касалликларини олдини олиш учун марганцовка оч қизил ранг қилиб сувга эритиб берилади.

Озуқа қўшимчалари ва витаминлар

Озуқа қўшимчаларига витамин қўшимчалари, витамин-минералли премикслар, углеводородлар, ферментлар ва озуқа хамиртуруши киради. Озуқа қўшимчалари беданага қатъий бир меъёрда берилади. Бир оз вақт туриб қолган премикс ва озуқа қўшимчаларини сифатини текширтириб туриш керак. Беданага озуқа ўрнида тўтиқушларнинг озуқасини ҳам ишлатса бўлади, фақат қўшимча равишда 12 грамм протеин (балиқ ёки балиқ уни, гўшт фарши ва бошқалар), кўкатлар ва чиғаноқлар (иссиқ сувда ювилган ва майдаланган) қўшиш талаб этилади.

Балиқ фарши, ёмғир чувалчанги, творог, гуруч, пиширилган ва майдаланган нўхат, қирғичдан ўтказилган сабзиларни беданалар иштаҳа билан истъемол қилишади.

Қишда кўкатлардан салат ва шпинат ўсимликларини ҳамда кўк пиёз ва ундирилган тариқ бериш организмнинг витаминларга бўлган талабининг маълум қисмини қондиради. Ундирилган дон таркибидаги крахмал шакар кўринишига ўтади ва витаминларга бой бўлади, таъм сифати яхшиланади.

Манба: agro.uz

Дўстларингизга ҳам улашинг!