Мукаммал бизнес режа ёзиш бўйича қўлланма

Ушбу қадам-бақадам қўлланмада, мен сизнинг мақсадларингизга эришишда сизга ёрдам берадиган бизнес-режани ёзишнинг ҳар бир босқичида нима қилиш кераклиги ҳақида айтиб ўтаман.
Сизнинг бизнесингиз учун пул тўплашни хоҳлайсизми ёки стратегик ўсиш режасини ишлаб чиқармоқдамисиз, мустаҳкам бизнес режаси ҳар бир муваффақиятли бизнес учун муҳим компонент ҳисобланади.
Бизнес-режа тузиш учун 3 та қоида:
1. Қисқа қилинг.
Бизнес режалари қисқа ва лўнда бўлиши керак.
Бунинг сабаби икки хил:
Биринчидан, сиз бизнес режангизнии ўқилишини хоҳлашингиз мукин (ва ҳеч ким 100 бетлик ёки ҳатто 40 саҳифалик иш режасини ўқий олмайди).
Иккинчидан, сизнинг бизнес режангиз сизнинг бизнесингизни ишлатиш учун фойдаланадиган восита, сиз фойдаланишни давом эттирадиган ва вақт ўтиши билан яхшилашингиз керак. Жуда узоқ ёзилган бизнес-режа – бу сизнинг режангиз стол тортмасига тушиб қолади ва ҳеч қачон қайта кўрилмаслигини кафолатлайди.
2.Тингловҳиларингиз кимлигини билинг.
Режани тингловчиларингиз тушунадиган тил ёрдамида ёзинг.
Мисол учун, сизнинг компаниянгиз мураккаб илмий жараённи ривожлантирса, лекин сизнинг потентсиал инвесторларингиз олимлар эмас ва улар сиз ишлатишни истаган барча батафсил илмий терминларни тушунмайди
Маҳсулотингизнинг тушунтиришларини оддий ва тўгъридан-тўгъри тушунтиринг. Сиз ўзингизнинг режангизнинг иловасини ҳар доим батафсилроқ маълумотни тақдим этиш учун ишлатишингиз мумкин.
3. Қўрқманг.
Тадбиркорларнинг кўпчилиги ва корхона эгалари бизнес соҳаси мутахассислари эмас. Худди сиз каби, улар шу соҳага кирганлари сари ўрганмоқдалар ва бизнесда улар дипломга эга эмаслар.
Бизнес-режа тузиш мураккаб тўсиқ каби кўриниши мумкин, аммо бу унақа бўлиши мумкин эмас. Агар ўзингизнинг ишингизни билсангиз ва у ҳақида эҳтиросли бўлсангиз, бизнес-режани ёзинг ва кейин ўсиш режангизни қўлланг, бу деярли сиз ўйлаганчалик қийин бўлмайди деб ўйлайман.
Ва бу эрда батафсил баён этмоқчи бўлган батафсил бизнес режасидан бошлаш шарт эмас. Дарҳақиқат, оддий, бир саҳифали бизнес режасидан бошлаш анча осонроқ бўлиши мумкин, яъни бошлангъич режа ёзинг ва-кейин қайтиб келиб батафсил иш режасини тузинг.
Бизнес-режага киритиладиган 6 нарса ва уларнинг бўлимлари
Бизнес режасини ёзиб қўйиш қоидаларига риоя қилинг, келинг, режа тузиш тафсилотларига шўнгъийлик.
Ушбу мақоланинг қолган қисми ўзингизнинг бизнес режангизга нимани киритишингиз кераклигини, нима ўтишингиз кераклигини, барча муҳим молиявий прогнозларнинг муҳим таркибий қисмларини ва режа тузишингиз мумкин бўлган қўшимча ресурсларга богъланган нарсаларнинг хусусиятларини беради.
Эсингизда бўлсин, иш режангиз фақат уй вазифаси топширигъини эмас, балки яхши бизнесни қуришда сизга ёрдам берадиган воситадир. Яхши бизнес режалар сизнинг мижозларингиз, савдо ва маркетинг бўйича тактикаларингиз ҳақида кўпроқ билиб олинг ва сизнинг бюджет ва прогнозларингиз ҳақида тўгъри ва нотўгъри эканлигингиз ҳақида мунтазам равишда қайтиб келганингиз ва янгиланадиган ҳужжатдир. Сизнинг режангиз эришмоқчи бўлган мақсадларни белгилайди ва сиз ўзингиз эришган натижаларингизни кузатиб боришингиз ва борадиган йўлни ўзгартиришингиз учун уни ишлатишингиз керак.
1. Умумий малумот
Бу сизнинг бизнесингиз ва режаларингиз ҳақида умумий маълумот. Бу сизнинг режангизда биринчи бўлиб келади ва фақат битта-иккита саҳифадан иборатбўлади. Аксарият одамлар буни охирида ёзадилар.
2. Имконият
Ушбу бўлим қуйидаги саволларга жавоб беради: Сиз аслида нима сотмоқдасиз ва бозор учун қандай муаммони (ёки «талаб») ҳал қиласиз? Нишон бозор ва рақобат ким?
3. ижро
Фурсатдан фойдаланиб, уни бизнесга айлантирмоқчимисиз? Ушбу бўлим сизнинг маркетинг ва савдо режангизни, операцияларингизни ва муваффақиятни ўлчаш йўлларини қамраб олади.
4. Жамоа ва компания
Инвесторлар буюк гъоялар билан бирга буюк жамоаларни ҳам қидиради. Мавжуд жамоангизни ва кимни ишга ёлланишингиз тарифлаш учун ушбу бўлимдан фойдаланинг. Сиз аллақачон бошлаган ва ишлаётган бўлсангиз, юридик тузилишингиз, жойлашувингиз ва тарихингиз ҳақида қисқача маълумот берасиз.
5. Молиявий режалар
Бизнес-режангиз молиявий прогнози(тахминлари)сиз тўлиқ хисобланмайди. Биз сизнинг молиявий режангизга нимани киритишингизни айтиб берамиз.
6. Илова
Маҳсулот тасвирлари ёки қўшимча маълумот учун кўпроқ жой керак бўлса, ушбу тафсилотлар учун иловадан фойдаланинг.
Келинг бизнес-режангизнинг ҳар бир бўлимининг тафсилотларига шўнгъийлик ва инвесторлар ва кредит берувчилар ўқишни истаган нарсаларни яратишга эътибор қаратамиз
1.Умумий малумот
Бошқарув хулосаси сизнинг компаниянгизни таништиради, нима қилаётганингизни тушунтиради ва ўқиётган инсондан нималарни талаб қилаётганингизни белгилайди. Тузилмавий жиҳатдан бу бизнес-режангизнинг биринчи қисмидир. Ва одамлар ўқишни бошлайдиган биринчи нарса бўлса-да, мен одатда уни охирида ёзишни маслаҳат бераман. Нима учун? Чунки сиз ўзингизнинг ишингиздаги барча тафсилотларни билиб олдингиз , энди ўзингизнинг якуний хулосангизни ёзишга тайёрсиз. Ахир, бу бўлим ҳамма нарсанинг хулосаси, шунинг учун аввал Аввал ишни Имконият бўлимини ёзишдан бошланг ва охирида бу эрга қайтиб келинг.

Идеал сифатида, қисқа умумий малумот сизнинг батафсил режангизнинг муҳим қисмларини ўз ичига олган мустақил ҳужжат сифатида бўлиш мумкин. Аслида, инвесторлар ўз бизнесингизни баҳолаган тақдирда фақатгина қисқача умумий малумотни сўрашлари жуда кенг тарқалган. Агар улар ижро этувчи хулосада кўрган нарсаларни ёқтирса, улар кўпинча тўлиқ режа, сохта презентатсия ва ўзингизнинг ишингиз тўгърисидаги бошқа маълумотни талаб қилишади.
Сизнинг ижрочи хулосангиз бизнес-режангизнинг муҳим қисмидир, чунки имкон қадар аниқ ва лўнда эканлигига ишонч ҳосил қилишни хоҳлайсиз. Бизнесингизнинг асосий жиҳатларини қамраб оласиз, лекин жуда кўп маълумотларга эга бўлмайсиз. Идеал ҳолда, сизнинг хулосангиз тез-тез бир-икки саҳифадан иборат бўлиб, тезкор ўқишга мўлжалланган бўлиб, қизиқиш қозонади ва инвесторларни сизнинг режангиз ҳақида кўпроқ билишга ундайди.
 Гъолибона якуний хулосанинг муҳим қисмлари:
Битта жумлада умумий нуқтаи назар
Саҳифанинг юқори қисмида, ўзингизнинг бизнес номингиз остида, ўзингизнинг қилаётган ишингизнинг моҳиятини қисқартирилган сизнинг бизнесингизнинг бир жумласини ўз ичига олади.
Бу компаниянгиз шиори бўлиши мумкин, аммо жумлада сизнинг компаниянгиз нима қилаётганини тасвирлайдиган бўлса, кўпинча самаралироқ бўлади. Бу сизнинг нарх таклифингиз бўлиши ҳам мумкин ва кенг тарқалган.
 Муаммо
Бозорда ҳал қиладиган муаммонинг бир ёки иккита жумласини жамлаб беринг. Ҳар бир иш ўз мижозлари учун муаммоларни ҳал қилиш ва бозорда эҳтиёжни тўлдиришдир.
 Ечим
Бу сизнинг маҳсулотингиз ёки хизматингиз. Бозорда аниқланган муаммога қандай эчим бўлаолади ?
 Нишон бозор
Сизнинг идеал мижозингиз ким? Уларнинг қанча қисми бор? Бу эрда бу нарсанинг аниқ ёзилиши жуда муҳим.
Агар сизнинг пояфзал ширкатингиз бўлса, ҳар кимнинг оёқлари борлиги учун «ҳамма» ни мақсад қилиб олмайсиз. Сиз, одатда, “югуриш кроссовкаси» каби муайян бозор сегментини аниқлайсиз. Бу сизнинг маркетинг ва савдони кучайтиришга қаратилган саъй-ҳаракатларингизни мақсадга мувофиқлаштириш ва сиздан сотиб олиш мумкин бўлган харидорларни жалб қилишга ёрдам беради.
 Рақобат
Сизнинг мақсадли бозор бугунги кунда уларнинг муаммоларини қандай ҳал қилмоқда? Бозорда алтернатива ёки алмаштириладиганлар борми?
Ҳар бир бизнеснинг рақобатнинг баъзи шакллари бор ва бу сизнинг ижро хулосангизга умумий нуқтаи назарни тақдим қилиш учун жуда муҳимдир.
 Жамоа
Жамоангиз ҳақида қисқача маълумот бериб, сиз ва жамоангиз сизнинг фикрингизни бозорга чиқариш учун тўгъри инсонлар бўлганлиги ҳақида қисқача маълумотни беринг.
Инвесторлар жамоага катта миқдорда эътибор қаратадилар, ҳатто бу фикрдан ҳам кўпроқ – чунки ҳақиқатга айланиши учун ҳатто буюк бир гъоя ҳам катта ижрога муҳтож.
 Молиявий хулоса
Молиявий режангизнинг асосий жиҳатларини, яъни режалаштирилган сотувлар, харажатлар ва фойда олиш акс эттирувчи жадвал билан идеалдир.
Агар бизнес модели (яъни, «қандай қилиб пул ишлаш») қўшимча тавсифга муҳтож бўлса, бу сиз буни амалга оширадиган жой.
 Молиялаштириш талаблари
Агар сиз ўзингизнинг бизнесингизни бошлаш ёки ривожлантириш учун пул йигъмоқчи бўлсангиз, унда нимага муҳтож бўлганингизни тафсилотларни ўз ичига олишингиз керак.
Потентсиал инвестицион шартларни киритишдан чўчиманг, чунки у ҳар доим ҳам музокара қилинади. Бунинг ўрнига, сиз ўзингизнинг ишингиздан жой олиш учун қанча пул сарфлашингиз кераклигини кўрсатадиган қисқа баёнотни келтиринг.
 Мажбурият ва харидлар
Сармоядорлар сизни кўришни хоҳлайдиган ижрочи хулосанинг энг сўнгги элементи бу сиз яратган мажбуриятлар ва сиз эга бўлмоқчи бўлган келажакдаги босқичлардир. Мумкин потентсиал мижозларингиз аллақачон сизнинг маҳсулотингиз ёки хизматингизга қизиқиш билдираётганини ёки мумкинлигини намойиш қилсангиз, буни таъкидлаш жуда яхши.
Компаниянгиз учун фақат стратегик қўлланма бўлган ички бизнес-режани ёзсангиз, ижро этувчи хулосани атайин (ёки катта ҳажмда қисқартиришингиз мумкин). Бундай ҳолда, менежмент жамоаси,молиялаштириш талаблари ва харид тафсилотлари билан тарқатишингиз мумкин ва унинг ўрнига компаниянинг стратегик йўналишларини кўриб чиқишингиз керак. Бунинг учун барча жамоа аъзоларининг бир саҳифада бўлишини таъминланг.
2.Имконият
Бизнес-режангизнинг фурсат бўлими сизнинг режангизнинг ҳақиқий магъзи жойлашган жойдир.
Бу сиз ҳал қиладиган муаммони, эчимингизни, кимга сотишни режалаштираётганингизни ва маҳсулотингиз ёки хизматингиз мавжуд рақобатдош жойга қандай мос келишини батафсил баён қиласиз. Шунингдек, сиз бизнес режангизнинг ушбу қисмини ўзингизнинг бошқалардан ажратиб турадиган ва келажакда сизнинг таклифларингизни қандай кенгайтиришни режалаштирганлигини намойиш қилиш учун фойдаланасиз.
Режангизни ўқиётган одам тезда сизнинг ишгиз ҳақида қисқача билиб олади, чунки улар сизнинг ижро ёзувини ўқийдилар. Аммо, бу боб ҳали жуда муҳимдир, чунки сиз ўзингизнинг дастлабки сарлавҳангизни кенгайтиришингиз, қўшимча тафсилотларни тақдим этишингиз ва ижро хулосасида сиз киритиб ўтмаган қўши Муаммолар ва ечимлар
Ушбу қисмни мижозларингиз учун ҳал қиладиганмуаммони тасвирлаш билан бошланг. Уларнинг бош огъригъи нима? Бугунги кунда уларнинг муаммоларини қандай ҳал қилишмоқда? Эҳтимол, сизнинг мижозингизнинг муаммоларига эчимлар жуда қиммат ёки эҳтимол уларни ҳал қилиш қийин бўлиши мумкин. Моддий жойлашувга эга бўлган бизнес учун эҳтимол ўртача масофа ичида мавжуд эчимлар мавжуд эмас.
Мижозларингиз учун ҳал қиладиган муаммони ҳал қилиш сизнинг бизнес-режангизнинг энг муҳим элементи ва бизнесингиздаги муваффақият учун жуда муҳимдир. Агар сиз потентсиал мижозларингиз билан богълиқ муаммоларни аниқлай олмасангиз, унда сиз ривожланадиган бизнес контсептсияси эга бўлмаслигингиз мумкин.
Сизнинг потентсиал мижозларингиз учун ҳақиқий муаммоларни ҳал қилишни таъминлаш учун бизнесни режалаштириш жараёнида катта қадам компютерингиздан узоқлашиб, ҳақиқатдан ҳам потентсиал мижозларга мурожаат қилишдир. Уларнинг ўзлари бор деб ҳисоблаган муаммоси борлигини тасдиқланг ва кейин кейинги қадамни ташлаб, уларнинг муаммоларини ҳал қилишингиз мумкин. Сизнинг ечимингиз уларга яхши мос келадими?
Сизнинг мақсадли бозор муаммосини тасвирлаб бўлгач, бизнес-режангизнинг кейинги қисмида ечмларингизни тасвирлашингиз керак. Қарорингиз сизнинг мижозларингизга таклиф қилишни режалаштирган маҳсулот ёки хизматдир. Ушбу бўлимда сиз ўзингизнинг ечимни батафсил баён қилишингиз керак. Бу ўзи нима ва қандай таклиф қилинади? Сизнинг мижозларингизнинг муаммоларини қандай ҳал қилиш мумкин?
Баъзи маҳсулотлар ва хизматлар учун фойдаланиш ҳолатларини тавсифлашингиз мумкин. Ушбу ишлатиш ҳолатларида мижозлар сизнинг ҳал қилишингиз билан қандай ишлаши ва мижознинг ҳаётини қандай яхшилаши ҳақида мисоллар беришингиз мумкин
Энди сиз бизнес-режангиздаги муаммони ва эчимингизни батафсил баён қилдингиз, сизнинг мақсадингизни мақсадли бозорга йўналтириш вақти келди: кимга сотяпсиз?
Сиз бошлаган иш турига ва сиз ёзаётган режа турига қараб, бу эрда жуда кўп маълумотга киришингизнинг ҳожати йўқ. Лекин, нима бўлишидан қатъий назар, сизнинг мижозингиз кимлигини билишингиз керак ва уларнинг қанча сонини билишингизга тўгъри келади. Маҳсулотингиз ёки хизматингиз учун этарли мижозлар бўлмаса, бу огоҳлантириш белгиси бўлиши мумкин.
Агар расмий бозор таҳлилини амалга оширадиган бўлсангиз, унда сиз бир неча тадқиқотларни амалга оширишингиз керак бўлади. Бу сизнинг бозор сегментларини аниқлаш ва кейинчалик ҳар бир сегментнинг қанчалик катта эканлигини аниқлаш учун керак. Бозор сегменти сиз потентсиал сотишингиз мумкин бўлган одамлар гуруҳидир (ёки бошқа корхоналар).
Бозорни «ҳар бир киши» деб белгилаш билан тузоққа тушманг. Юқоридаги мисол – бу пояфзал ширкати. Поябзал компаниясининг мақсадли бозори оёқлари бор ҳар бир киши эканлигини айтиш қийин бўлса-да, улар муваффақиятли бўлиши учун бозорнинг муайян сегментини аниқ мақсадга йўналтиришлари керак. Эҳтимол, улар иш учун расмий поябзалга муҳтож бўлган спортчиларни ёки ишбилармонларни мақсадга келтиришлари мумкин, эҳтимол улар болаларни ва уларнинг оилаларини нишонга олишади.
ТАМ, САМ ва СОМ
Яхши бизнес режаси мақсадли бозор сегментларини аниқлайди ва кейинчалик ҳар бир сегментнинг қанчалик тез ўсиб бораётганини кўрсатиш учун баъзи маълумотларни тақдим этади.
Қуйида ТАМ,САМ,СОМ УЧУН тезкор таърифлар мавжуд:
ТАМ: Тотал Аваилабле ор Аддрессабле Маркет -Сизнинг ялпи ёки манзилли бозорингиз (маҳсулотингиз билан богъланмоқчи бўлган ҳар бир киши)
САМ: Сегментед Аддрессабле Маркет ёки Сервед Аваилабле Маркет -Сизнинг Сегментланган Қабул қилувчи Бозорингиз ёки Сиз Тайинлаган Бозорингиз (сиз тўлиқ мақсад қисмини)
СОМ: Шаре Оф тҳе Маркет- Сизнинг Бозордаги улушингиз (сизнинг бизнесингизнинг дастлабки йилларида сиз ўзингиз эришадиган реалликка эришишингиз)
Сизнинг асосий бозор сегментларини аниқлаганингиздан сўнг, ушбу бозорлар йўналишларини муҳокама қилишингиз керак. Улар ўсиб боряптими ёки кичрайиб? Бозорнинг ривожланаётган эҳтиёжлари, кайфияти ва бозорга келадиган бошқа ўзгаришлар ҳақида гапиринг.
Сиз белгиланган мақсадли бозор сегментларига эга бўлгач, ҳар бир сегмент учун идеал мижозни аниқлаш вақти келди.
Сизнинг идеал мижозингиз сизнинг бозорингизнинг тасодифий вакили бўлиб, одатда «харидор» ёки «фойдаланувчи» деб аталади. Сизнинг харидорингиз номини, жинси, даромад даражаси, ёқтириш, ёқтирмаслик ва бошқалар билан аниқланиши керак.
Бу сиз аллақачон қилган бозор сегментатсиясининг юқори қисмида қўшимча иш каби кўриниши мумкин бўлса-да, доимй харидорга эга бўлиш ушбу идеал мижозларни жалб қилиш учун ривожланадиган маркетинг ва савдо фаолият турларини аниқлашда сизга ёрдам берадиган жуда фойдали восита бўлади.
 Рақобат
Мақсадингиз бозор таърифидан сўнг сиз рақобатингизни таърифлашингиз керак. Мижозларингизнинг огъриқли нуқталарини синаб кўриш ва ҳал қилиш учун кимлар эчим тақдим этади? Рақобат бўйича сизнинг рақобатбардош устунликларингиз қандай?
Бизнес-режангизнинг ушбу қисмида кўрсатилиши керак бўлган энг муҳим нарса, сизнинг эчимингиз потентсиал мижозлар эътиборга олиши мумкин бўлган бошқа таклифлардан кўра қандай қилиб бошқача ёки яхшироқ эканлиги. Инвесторлар рақобатчиликдан қандай афзалликлар ва ўзингизни қандай ажратишни режалаштирганингизни билишни исташади.
Тадбиркорларнинг бизнес режаларида энг катта хатолардан бири уларнинг ҳеч қандай рақобат йўқлигини кўрсатишидир.
Одди ҳақиқат шундаки, барча корхоналар рақобатдадирлар. Рақобатчилар доимо «тўгъридан-тўгъри рақобат» шаклида келмаслиги мумкин, бу сизнинг таклифингизга ўхшаш эчим таклиф қилувчи рақибга айланганда. Кўпинча, сиз «бевосита рақобат» билан шугъулланишингиз мумкин, яъни истеъмолчилар ўз муаммоларини бутунлай бошқа турдаги эчим билан ҳал қилганда.
Мисол учун, Генри Форд автомашиналарини биринчи марта сотганида, бошқа автомобил ишлаб чиқарувчилардан жуда кам рақобат бор эди. Бунинг ўрнига, Форд бошқа транспорт воситалари, жумладан, отлар, велосипедлар, поэздлар ва пийода юриш билан рақобатлашди. Сиртда бу нарсаларнинг ҳеч бири тўгъридан-тўгъри рақобатга ўхшамайди, аммо улар ўша пайтдаги транспорт муаммоларини қандай ҳал қилишлари керак эди.
 Келажакдаги маҳсулотлар ва хизматлар
Барча тадбиркорлар, агар улар муваффақиятли бўлса, келажакда бизнесни қаерга олиб боришни хоҳлашларини билишади.
Янги маҳсулотлар ва хизматлар учун келажакдаги имкониятларни ўрганиш учун кўп вақт сарфлашни ёқтирсангиз ҳам, ушбу гъоялар бўйича бизнес режангизда жуда кўп нарсаларни кенгайтириш керак эмас.Инвесторларга узоқ муддатли истиқболда қаерда бўлишнигизни кўрсатиш учун келгусида келажакдаги режалар ҳақида хатбошиларнинг иккитасини киритинг,лекин сизнинг режангиз узоқ муддатли режалар орқали белгиланмаслиги керак ёки мумкин эмас . Сизнинг эътиборингиз биринчи маҳсулот ва хизматларни бозорга олиб чиқишдир.
3.Ижро
Сизнинг имкониятингизни тасвирлаб берганингиздан кейин сиз ўзингизнинг бизнесингиз қандай қилиб ишлаётганингизни билиб оласиз. Маркетинг ва савдо режаларини, операцияларни, муваффақиятни қандай ўлчашни ва сиз эришмоқчи бўлган асосий босқичларни қамраб оласиз.
 Маркетинг ва сотиш
Бизнес режангизнинг маркетинг ва сотиш режаси бўлимида сиз мақсад бозор сегментларига қандай қилиб эришишни режалаштирилганлигини, ушбу мақсадли бозорларга қандай қилиб сотишни режалаштирганингизни, нарх-наво режангиз қандайлигини ва бизнесингиз муваффақияти учун қандай фаолият турлари ва қандай турдаги ҳамкорлик алоқалари олиб боришингиз кераклигини ёзинг.
Маркетинг режангизни ёзиш ҳақида ўйламасдан олдин мақсадли бозорни аниқ белгилаб қўйинг ва сизнинг харидорингизнинг шахсиятига мос келиши керак. Сизнинг кимга маркетинг қилаётганингизни чинакам тушунмаган ҳолда, маркетинг режаси жуда қимматли ҳисобланмайди.
 Жойлаштириш
Маркетинг режангизнинг биринчи қисми компаниянгизни ва сизнинг маҳсулотингизни ёки хизмат таклифингизни қандай жойлаштираётганингизни ўз ичига олади.Компаниянгизни мижозларингизга қандай қилиб синаб кўришингиз ва жойлаштиришингиздир. Сиз бозорда арзон нархлар таклиф қиласизми ёки харидорларга бонус ёки мукофотлар тайинлайсизми, ҳашматли бранд маҳсулот таклиф қиляпсизми? Рақобатчиларингиз таклиф қилмайдиган бирор нарса таклиф қиляпсизми?
Йўл тутиш баёнотингиз устида ишлашни бошлашдан олдин, мавжуд бозорни баҳолаш ва қуйидаги саволларга жавоб бериш учун бироз вақт талаб этилади:
• Рақобатчиларингиз таклиф қилмаётган қандай хусусият ва имтиёзлар таклиф қиляпсиз?
• Мижозларингизнинг асосий эҳтиёжлари ва истаклари қандай?
• Сизнинг рақобатчиларингиз қандай жойлашади?
• Рақобатдан фарқлашни қандай режалаштиряпсиз? Бошқача қилиб айтганда, мижоз нима учун сизни бошқаларда устун кўриши керак?
• Компаниянгизни бошқа ечимларнинг кўринишини қаерда кўрасиз?
Бу саволларга жавоб берганингиздан сўнг, жойлашувни аниқлаш бўйича стратегиянгиз устида ишлашингиз ва уни бизнес-режангизда белгилашингиз мумкин.
Жойлашув баёнотини жуда узоқ ёки чуқур қилиш ҳақида ташвишланманг. Сизнинг компаниянгиз рақобатдош майдон ичида жойлашганлигини ва сизнинг асосий таклифингизни компаниянгизни мижознинг эътиборга олиши мумкин бўлган алтернативлардан фарқлайдиган нарса эканлигини тушунтиришингиз керак.
 Нархлаш
Сизнинг умумий жойлашиш стратегиянгиз нима эканини билганингиздан сўнг, сиз нархига ўтишингиз мумкин.
Нарх истеъмолчиларга жуда кучли хабарлар юборади ва сизнинг манзилингизни истеъмолчиларга этказиш учун муҳим восита бўлиши мумкин. Агар сиз маҳсулот учун қўшимча ҳақ таклиф қилсангиз, премиум баҳоси истеъмолчиларга тезда хабар юборади.
Сизнинг нархингиз тўгърисида қарор қабул қилиш илмга қараганда кўпроқ санъат га ўхшаш бўлиши мумкин, бироқ қуйидаги қоидаларга амал қилиш керак:
Харажатларни қоплаш. Бунга алоҳида истисно бор, лекин кўпинча сиз ўзингизнинг маҳсулотингизни ёки хизматни этказиб беришингиз учун сизнинг мижозларингиздан кўпроқ пул талаб қилишингиз керак.
Бирламчи ва иккиламчи фойда марказининг нархланиши. Сизнинг дастлабки нархингиз асосий манфаат марказингиз бўлмаслиги мумкин. Мисол учун, сиз маҳсулотингизни таннархдан ҳам паст нархда сотишингиз мумкин лекин сотиб олиш учун харидордан бошқа сиз учун даромадли бўлган хизматлардан фойдаланиш талаб этилади.
Бозор нисбатини мослаштириш. Сизнинг баҳоларингиз истеъмол талаби ва умидлари билан мос бўлиши керак. Нархи жуда юқори бўлса харидор бўлмаслиги мумкин. Нархлар жуда паст бўлса одамлар сизнинг таклифларингизни паст баҳолаши мумкин(худди сифати паст нарсадек).
Нархлаш стратегиясига 3 ёндашув
Таннарх плус нархлаш. Нархларингизни бир неча омилларга асосланиб белгилашингиз мумкин. Сиз ўзингизнинг харажатларингизга қарашингиз ва у ердан таклифларингизни белгилашингиз мумкин. Бунга одатда «таннарх плюс нарх» деб номланади ва ишлаб чиқарувчилар учун дастлабки харажатларни қоплаш муҳим аҳамиятга эга.
Бозорга асосланган нархланиш. Бошқа усул эса рақобатчиларнинг ҳозирги ҳолатинини ва ундан кейин бозор баҳоси асосида нархни ўрганишдир. Жойлашувингизни аниқлаш учун юқори даражали ёки паст даражадаги нархларни сотишингиз мумкин.
Қийматни нархлаш. Яна бир усул – бу «қиймат нархлаш» модели бўлиб, бу сизнинг мижозга қанчалик қимматга эга эканлигини ҳисобга олган ҳолда нархни аниқлайди. Мисол учун, сиз жудаям банд инсонларни дам олиши учун майсазорларни таклиф қилаётган бўлсангиз, мижозларингизни 1 соат / ҳафта сақлашингиз мумкин. Вақтнинг ўша соати соатига $ 50 га баҳоланган бўлса, сизнинг хизматингиз $ 30 / соатни олиши мумкин.
Реклама
Нархлаш ва жойлашувни эътиборга олиб, реклама стратегиянгизни кўриш вақти келди. реклама режаси сизнинг истиқболингиз ва мижозларингиз билан қандай мулоқот қилишни режалаштирганингиз ҳақида маълумот беради. Эсда тутингки, рекламангиз қанча пулга тушуши ва қанча фойда олишингизни хисобга олишингиз керак. Керак бўлмаган реклама дастурлари узоқ муддатда сақланиб қолиши қийин.
Реклама режангизнинг бир қисми сифатида кўриб чиқишингиз мумкин бўлган бир неча жойлар:
Қадоқ
Агар маҳсулотни сотаётган бўлсангиз, маҳсулотнинг қадоқланиши жуда муҳимдир. Агар маҳсулотингиздаги тасвирларингиз, шу жумладан бизнес режангизда бўлганлар бўлса, яхши фикр. Режангизнинг қадоқлаш бўлими қуйидаги саволларга жавоб беришига ишонч ҳосил қилинг:
Маҳсулотингиз пакети жойлаштириш стратегиянгизга мос келадими?
Сизнинг маҳсулотингиз рақобатчиларингиз билан қандай таққосланади?
Бизнес-режа, сиз пул сарфлашни режалаштираётган реклама турларини кўриб чиқиши керак. Онлайнда реклама берасизми? Ёки анъанавий оммавий ахборот воситаларида? Реклама режангизнинг муҳим таркибий қисми бу реклама сизга қанчалик муваффақият келтиришин хисоблашдир.
Ижтимоий муносабатлар
Очиқ ахборот воситаларини ўзингизга тақдим қилиш сизнинг мижозларингизга эришишнинг ажойиб усули бўлиши мумкин. Сизнинг маҳсулотингиз ёки хизматингизнинг аниқ кўриб чиқилиши сизга ўз бизнесингизни ривожлантириши керак бўлган таъсирни бериши мумкин. Агаржамоатчилик билан алоқаларингиз реклама стратегиянгизнинг бир қисми бўлса, режаларингизни шу ерда деталлаштиринг
Ижтимоий тармоқлар
Бугунги кунда, аксарият бизнес эгалари ижтимоий тармоқлардан фойдаланишади.
Сиз ҳар бир ижтимоий тармоқ каналида бўлишингизга ҳожат йўқ, лекин сизнинг эҳтимолий мижозларингиз кўп кирадиган сайтни танлашингиз керак. Масалан Ўзбекистонда фаcебоок.одднокласники,каби ижтимоий тармоқлар ривожланган.
Стратегик ҳамкорлик
Сизнинг маркетинг режангизнинг бир қисми сифатида сиз бошқа ширкат билан ҳамкорлик шаклида яқиндан ҳамкорлик қилишингиз мумкин.
Ушбу ҳамкорлик сизнинг шеригингиз учун янги маҳсулот ёки хизматни таклиф қилишларига рухсат бериш орқали компания учун мақсадли бозор сегментига киришни таъминлайди.
Агар сизда ҳамкорлик ўрнатилган бўлса, бизнес-режангиздаги ҳамкорликни батафсилроқ айтиб бериш муҳимдир.
Операциялар
Амалиётлар бўлими сизнинг бизнесингиз қандай ишлайди? Логистика, технология ва бошқа майда чуйдалар. Сиз бошлаётган иш турига қараб сиз қуйидаги бўлимларга керак бўлиши ёки бўлмаслиги мумкин. Фақат керакли нарсаларни киритинг ва бошқа ҳамма нарсани олиб ташланг.
Манбалардан фойдаланиш ва бажариш
Агар сизнинг компаниянгиз бошқа сотувчилардан сотиладиган маҳсулотни сотиб олса, сизнинг маҳсулотингиз қаердан келиб чиққанлиги, сизга этказиб бериладиган маҳсулот ва қандай қилиб маҳсулотни харидорга етказиб бериш ҳақида батафсил маълумотларни киритиш муҳимдир.
Сизнинг бизнесингиз мижозларга маҳсулот этказиб берадиган бўлса, маҳсулотингизни жўнатиш режангизни тавсифлашингиз керак.
Технология
Агар сизни технология компаниянгиз бўлса, технологиянгизни бизнес режада таърифлаш жуда муҳим.
бизнес-режангизда тижорат сирларингиз ҳақида малумот беришга ҳожат йўқ, аммо технологиянгиз қандай қилиб бошқа ва бошқа эчимлардан яхшироқ эканини тасвирлаб беришингиз керак. Юқори даражада, сизнинг технологиянгиз қандай ишлашини тасвирлашни истайсиз. Бу эрда тафсилотларга берилиб кетишингиз шарт эмас, гарчи агар инвестор кўпроқ маълумот талаб қиладиган бўлса, уни алоҳида ҳужжат билан таъминлашингиз мумкин.
Эсингизда бўлса, сизнинг мақсадингиз бизнес режангизни иложи борича қисқа қилиб сақлаб қолишдир, шунинг учун бу эрда жуда батафсил маълумотлар сизнинг режангизни жуда узунлааштириб юбориши мумкин.
 Тарқатиш
Маҳсулот компаниялари учун тарқатиш режаси тўлиқ бизнес-режанинг муҳим қисмидир. Кўп ҳолларда хизмат кўрсатиш компаниялари бу парчани қолдириб, давом этиши мумкин.
Тарқатиш сизнинг маҳсулотингизни мижозларингизнинг қўлларига қандай қилиб етказишингиздир. Ҳар бир саноатнинг турли тарқатиш каналлари мавжуд.
Сизнинг бизнесингиз ҳақида ўйлашингиз мумкин бўлган бир неча тарқалган тарқатиш моделлари:
 Тўгъридан тўгъри
Тўгъридан-тўгъри истеъмолчиларга сотиш энг оддий ва энг фойдали вариантдир.

Тўгъридан-тўгъри сизнинг мижозларингизга савдони ўтказишни ўйлаб кўришингиз мумкин ёки сиз даромад чекловини ошириши мумкин. Ўзингизнинг маҳсулотингизни ўзингизнинг маҳсулотингиздан қандай қилиб харид қилишингизни логистика қилишингиз керак бўлади, лекин тўгъридан-тўгъри тарқатиш модели одатда жуда оддий.
 Чакана савдо тарқатиш
Аксарият йирик компаниялар, минглаб чакана сотувчиларнинг ҳар бири билан алоҳида савдо қилиб ўтиришни хоҳлашмайди.
Бунинг ўрнига, катта тарқатиш каналарига улгуржи тарзда сотишни афзал кўришади.Тарқатиш компаниялардан эса чакана савдогарлар сотиб олиши мумкин.Албатта, бу тарқатувчилар омборларидан ўтадиган савдоларнинг улушини олади.
 Ишлаб чиқарувчининг вакиллари ёки агентлари
Улар, одатда, «реклама» агентлиги учун ишлайдиган сотувчилардир. Одатда уларнинг чакана савдогарлар ва дистрибюторлар билан муносабатлари мавжуд ва маҳсулотларингизни тегишли каналга сотиш учун ҳаракат қилишади. Улар одатда маҳсулотнинг сотилган сонига қараб пул ишлашади.
 ОЭМ(оригинал эқуипмент мануфаcтурер)
Бу «оригинал ускунани ишлаб чиқарувчи» деган маънони англатади. Агар маҳсулотингиз бошқа компанияга сотсангиз, ва улар сизнинг маҳсулотини ўзларининг маҳсулотига қўшиб янги маҳсулот ишлаб чиқаришса, сиз ОЭМ каналидан фойдаланмоқдасиз.
Бунинг яхши намунаси автомобил қисмлари этказиб берувчиларидир. Катта автомобил ишлаб чиқарувчилар ўз автомобилларининг катта қисмларини қуришса-да, улар учинчи томон сотувчилардан умумий қисмларни сотиб олишади ва ушбу қисмларни тайёр автомобилга қўшадилар.
Аксарият компаниялар тарқатиш каналларининг ўзларининг режалари доирасида фойдаланадилар, шунинг учун сиз битта канал билан чеклашинишунгиз керак деб ўйламанг. Мисол учун, ҳам тўгъридан-тўгъри ва ҳам дистрибюторларни сотиш жуда кенг тарқалган. Сиз Аппле-дан тўгъридан-тўгъри иПҳоне харид қилишингиз ёки мақсадли дўконга киришингиз ва у ердан сотиб олишингиз мумкин.
 Асосий даврлар ва ўлчовлар

Режа, фақатгина қогъозда ёзилган амалга оширилмаган ҳужжат,ва жадваллар, белгиланган роллар ва асосий масъулиятларга эга.
Бизнес режангизнинг асосий босқичлари ва ўлчовлар бўлими узоқ бўлмаслиги мумкин бўлса-да, сизнинг бизнесингиз учун кейинги муҳим қадамларни олдинга суриш ва режалаштириш учун вақт ажратиш жуда муҳимдир. Инвесторлар сизнинг режаларингизни рўёбга чиқариш ва сиз аниқ бир жадвалда ишлаётганингиз учун нима қилиш кераклигини тушунганингизни кўришни истайди.
Бошлангъич босқичларингизни тезроқ кўриб чиқинг. Асосий даврлар бу сизнинг асосий мақсадларингиз учун режалаштирилган Мисол учун, агар сиз тиббий қурилма ишлаб чиқараётган бўлсангиз, сиз клиник синов ва ҳукуматни тасдиқлаш жараёнлари билан богълиқ бўлган босқичлар бўлади. Агар сиз истеъмолчи маҳсулотини ишлаб чиқараётган бўлсангиз, сизда биринчи модел, ишлаб чиқарувчиларни топишингиз ва биринчи буйрутма олингани билан богълиқ бўлган босқичлар бўлиши мумкин.
 Тортиш
Инвесторлар бу «тракция(тортиш)» деб номлашни хоҳлашади. Бу нимани англатадики, сизнинг компаниянгиз сизнинг дастлабки муваффақиятингиз ҳақида далилларни келтирди. Чаққоқлик дастлабки сотувлар, муваффақиятли пилот дастур ёки муҳим ҳамкорлик бўлиши мумкин. Сизнинг компаниянгиз фақатгина гъояларни эмас, балки муваффақиятга эришиш мумкинлигини тасдиқлайдиган далилларга эга эканлигини исботлаб, сизнинг бизнесингизни ривожлантириш учун керак бўлган пулни ўгириш учун жуда муҳимдир.
 Метрикалар
Асосий давр ва трактсиядан ташқари, сизнинг бизнесингиз режангиз сизнинг ишингиз эрдан кўтарилаётганини кўриб турган асосий ўлчовларни батафсил баён қилиш керак. Метрикалар сизнинг бизнесингизнинг саломатлигини текшириш учун сиз мунтазам равишда томоша қилаётган рақамлардир. Улар бизнес модели ва молиявий режангиз учун ўсишнинг драйверлари ҳисобланади.
Мисол учун, бир ресторан, ўртача бир кеча-кундузда бўлган жадвал сонига ва ичимлик сотишдан озиқ-овқат сотиш нисбатига алоҳида эътибор бериши мумкин. Он-лайн дастурий таъминот компанияси янги рўйхатдан ўтиш рақамларини кўриб чиқиши мумкин. Менинг мисолимда эса сайтимга кираётган одамлар сонини кузатиб боришим-бу менинг метрикамдир. Ҳар бир бизнесда ўсиш ва нуқсонларни эрта кузатиб бориш учун кузатиладиган муҳим метрикалар бўлади ва иш режангиз бизнесингизда кузатиладиган асосий ўлчовларни батафсил баён этиши керак.
 Асосий тахминлар ва хавфлар
Ниҳоят, сизнинг бизнес режангиз сизнинг бизнесингиз муваффақиятли бўлиши учун муҳим бўлган асосий тахминларни батафсил баён қилиш керак.
Асосий тахминлар ҳақида ўйлашнинг яна бир йўли – хавф ҳақида ўйлашдир. Сизнинг бизнесингиз билан қандай хатарлар мавжуд? Мисол учун, агар сизда янги маҳсулотга бўлган исботланган талаб бўлмаса, одамлар сиз чиқараётган маҳсулотни сотиб олиш олмаслиги ҳақида тахмин қиласиз. Агар сиз онлайн рекламага муҳим реклама канали сифатида таянсангиз, сиз ушбу рекламанинг нархини ва аслида харидни амалга оширадиган реклама томошабинларнинг фоизлари ҳақида тахминлар қиласиз.
Ишингизни бошлашингиз каби тахминларингиз қандай эканини билиш бизнес муваффақияти ва бизнес муваффақиятсизлиги ўртасидаги фарқни келтириб чиқариши мумкин. Ўзингизнинг тахминларингизни билганингизда, тахминларингиз тўгъри эканлигини исботлаш учун ҳаракат қилинг. Сизнинг тахминларингизни камайтиришингиз қанчалик кўп бўлса, ишингиз муваффақиятли бўлиш эҳтимоли ошади.
4.Жамоа ва компания
Ушбу бобда сизнинг компаниянгиз таркибини ва асосий жамоа аъзоларининг кимлигини билиб оласиз. Бу тафсилотлар инвесторлар учун жуда муҳимдир, чунки улар компаниянинг орқасида кимлар турганлигини билишларини исташади ва агар улар яхши фикрни катта бизнесга айлантирса.
 Жамоа
Баъзи бир сармоядорлар, ҳаттоки,яхши гъояси бор ортда қолиб кетадиган жамоа учун инвестиция киритишдан кўра, гъояси зўр бўлмаса ҳам масулятли жамоа билан ишлашни мақул кўради.
Бунинг маъноси шуки, муваффақиятли бизнесни бошлаш ҳамма ишларни бажаришга тўгъри келади.Яхши фикрни катта бизнесга айлантириш учун сизнинг тўгъри гуруҳингиз борми?
Бизнес-режангизнинг менежмент бўйича гуруҳининг бўлими сизнинг фикрингизни амалга ошириш учун тўгъри гуруҳга эга бўлишингиз учун энг яхши ишни қиладиган жойдир. Бошқарув гуруҳининг бўлимида сизнинг бизнесингиз ўсиши ва муваффақиятли бўлиши учун сизнинг муҳим ролларингиз ва масъулиятларингиз ҳақида ўйлаб кўришингиз мумкин.
Одатий бошқарув гуруҳи раҳбари ҳар бир гуруҳ аъзосининг қисқача биосини ўзларининг тегишли тажрибаси ва билимлари билан ёритиб беради. Бу эрда жамоа нима учун гъояни ҳақиқатга айлантириш учун тўгъри жамоа бўлганлиги ҳақида ишни қилиш муҳим. Улар тўгъри саноат тажрибасига эгами? Жамоа аъзоларининг олдин тадбиркор ютуқлари бўлганми?
Тўлиқ бизнес-режа тузиш учун менежмент жамоаси тўлиқ бажарилиши шарт эмас. Агар менежер жамоасининг бўшлиқлари борлигини билсангиз, ҳаммаси жойида. Аслида, сармоядорлар сизнинг аниқ калит одамларни сизнинг бизнесингиз муваффақиятли бўлишига эришиш учун этуклик ва билимлар белгиси сифатида этишмаётганингизни билишингизни кўришади. Агар жамоангизда бўшлиқлар мавжуд бўлса, уларни аниқланг ва аниқ одамларни муайян ролларни тўлдириш учун излаётганингизни кўрсатинг.
5.Молиявий режа
Ва ниҳоят, сизнинг молиявий режангиз бўлими. Бу кўпинча тадбиркорларнинг энг қўрқадиган нарсаларидан биридир, аммо у кўринишидан қўрқитиши керак эмас. Кўпгина бошловчилар учун бизнес молиялаш сизнинг фикрингизга қараганда камроқ мураккабдир ва бизнес даражасини мустаҳкам молиявий прогноз қилиш учун албатта талаб қилинмайди. Яъни, қўшимча ёрдамга муҳтож бўлсангиз, мустаҳкам пул режасини тузишда сизга ёрдам берадиган кўплаб воситалар ва ресурслар мавжуд.
Одатда, бир молиявий режага кўра, дастлабки 12 ой учун ойлик прогнозлар ва қолган 3-5 йил учун йиллик прогнозлар бўлади. Уч йиллик прогнозлар одатда этарли, аммо айрим инвесторлар беш йиллик прогноз талаб қиладилар.
Қуйида сиз ўзингизнинг бизнес-режангизга киритишингиз керак бўлган молиявий ҳисоботларнинг тафсилотлари ва ҳар бир бўлимда нима бўлиши кераклиги ҳақида қисқача маълумот берилади.
 Сотишнинг прогнози
Сизнинг савдо прогнозингиз шунчаки, келгуси бир неча йил мобайнида қанча миқдорда сотишни режалаштиргани ҳақидаги тахминлардир.
Савдо прогнози, одатда, сиз таклиф қилаётган ҳар бир асосий маҳсулот ёки хизмат учун бир гуруҳ билан бир нечта гуруҳларга бўлинади. Сизнинг савдо прогнозини эҳтиёткорлик тафсилотларига сингдириб қўйишдек хато қилманг. Фақат шу нуқтада юқори марраларга эътибор беринг.
Мисол учун, агар сиз ресторан эгаси бўлсангиз, ушбу гуруҳларга киритишингиз мумкин: тушлик, кечки овқат ва ичимликлар. Агар маҳсулот компанияси эгаси бўлсангиз, мақсадли бозор сегментлари ёки асосий маҳсулот тоифаларида прогнозингизни тузишингиз мумкин.
Шунингдек сизнинг прогнозингиз сотилган товарлар харажатини қоплаш учун бир мос гуруҳни ҳар бир сотиш гуруҳл учун масул қилишни ўз ичига олади.Бу гуруҳлар маҳсулот ишлаб чиқариш ёки уни етказиб бериш харажатларинини кўрсатади. Бу гуруҳлар ижара, сугъурта, иш ҳақи ва ҳоказо каби мунтазам бизнес харажатларини эмас фақат маҳсулотни ишлаб чиқариш билан бевосита богълиқ харажатларни ўз ичига олиши керак. . Ресторанлар учун бу ингридиэнтлар харажати бўлиши мумкин. маҳсулот компанияси учун бу хом ашёнинг харажатии бўлиши мумкин. Консалтинг бизнесида қогъоз ва бошқа тақдимот материаллари харажатии бўлиши мумкин
 Ходимлар режаси
Сизнинг ходимларингиз режаси сизнинг ходимларингизни қанча миқдорда тўлашингизни кўрсатади. Кичкина компания учун ҳар бир позицияни ҳар бир лавозимнибелгилашингиз мумкин ва ҳар ойда қанча пул тўланади. Катта бир компания учун кадрлар режаси одатда «маркетинг» ва «сотиш» каби функтсионал гуруҳларга бўлинади.
 Фойда ва зиён ҳисоботи
Бу ҳисобот сизнинг рақамларингиз бир жойга тўпланган ва сиз фойда қиляпсизми ёки йўқотишингиз мумкинлигини кўрсатадиган жойдир. Ф& З ҳисоботи савдо прогнозингиз ва сизнинг ходимлар режасини ўз ичига олади ва ўзингизнинг ишингизни бажариш билан богълиқ бўлган бошқа барча харажатлар рўйхатини ҳам ўз ичига олади.Шунингдек ҳисоботда бизнесингиз ҳар ойда даромад келтирадими, ёки бизнес ривожланаётган бир пайтда баъзи йўқотишларга дуч келиши мумкинми билиш учун барча харажатлар даромаддан ажратилади.
6.Қўшимча
Бу боб сизнинг бизнес режангиз учун умуман талаб қилинмайди.Бу ерга қонуний эслатмалар,жадваллар тарифлар,маҳсулот расмлар ёки жуда ўзгача бўлган ҳис-туйгъуларингизни ёзишингиз мумкин.

 

Ушбу мақолани дўстларингизга ҳам улашинг!