Парниклар иситиш усулига кўра қуёш нури, сув, электр токи ва гўнг билан исийдиган парникларга бў линади. Ўзбекистонда гўнг билан ва сув билан исийдиган парниклардан фойдаланилади. Биологик ёқилғи сифатида уй ҳайвонлари гўнги энг кўпқў лланилади. Шулар ичида энг яхшиси от гўнги ҳисобланади . Унинг таркибида 70-76 фоиз намлик, 0,05-0,06 фоиз азот бў либ, тез қизийди ва 7-10 кунга бориб ҳарорат 65-70· гача кўтарилади . Шундан кейин гўнг ҳарорати 30-35″ гача пасаяди ва 60-70 кун мобайнида шу даражада сақланиб туради.
Гўнг жамғаришга кузда киришилади ва памиклар ёнига бўйи 1,5-2,Ом, эни 4-лОм келадиган қилиб уйиб қўйилади. Қишки памикларнинг ҳар бир ромига 1,5м3 ва баҳорги парникларнинг ҳар бир ромига И м) дан тўғ ри келадиган миқдорда гўнг
жамғ арилади.
Кеч куз, қиш ва ўрта кўкламда об-ҳаво ноқулай бўлган кезларда очиқ жойда сабзавот етиштириб бўлмайди. Шунинг учун бу маҳалда сабзавотлар ёруғлик ва намлик билан таъмин этилган ёпиқ жойларда, памик ва теплитсада ўстирилади. Парник-теплитса хўжалиги учун ташлдлий хўжалик ва агротехника талабларига тўла жавоб берадиган ерлар ажратилиши керак. Бунинг учун жануб ёлд жануби-шарқ томони нишаброқ,
кун бўйи офтоб тушиб турадиган, ер ости сувлари чуқур турган, катта йў лларга яқин, водопровод сувини келтириш мумкин бўлган жойлардан ер ажратилади. Фермер хўжаликларининг алмашлаб экиш режасига мувофиқ парник-теплитса хўжалиги учун камида 10-15 гектар ер ажратиш керак. Бунда кўчатхона, памик, теплитса, ёрдамчи
бинолар ҳаммаси битта жойда бўлади. Натижада памик хўжалигига раҳ барлик,
рнеҳнатни ташкил қилиш ишлари осонлашади, теплитса ва парникларни техник усулда иситиш, рнеханизатсиядан кенг фойдаланиб рнеҳнат унумини ошириш мурнкин бў лади. Ҳар хии омборлар, гўнг тувакча ясаш цехи ернинг ширнол томонига жойлашади. Қолган ер кўчатхона, памик ва теплитсалар билан банд бўлади. Кўчатхоналарда
кечки қилиб чиқариладиган карарн, порнидор ва бодринг кўчатлари ва редиска, салат, гулкарам, кўк пиёз ва бошқа сабзавотлар етиштирилади.
Кўчатхона эни 1,5-2 метр, чуқурлиги 25-80 срн ва узунлиги 10-20 метрлик чуқурдан иборат бўлиб, чуқурнинг чети бузилмаслиги учун икки қатор пишиқ ғишт билан уриб чиқилади. Кўчатхоналар иссиқ ва совуқ бўлади. Иссиқ кўчатхона остига 15-25см қалинликда иссиқ гўнг ва унинг кетидан парник тупроғи солинади. Совуқ кўчатхонага фақат парник тупроғи солинади. Парникларда кўкламда эртаги кўчатлар, .қиш ва кўклам даврларида янги сабзавотлар етиштирилади.
Парниклар 500 та ромлик кварталларга ажратилади. Кварталда ҳар бири 20 ромли 25 тадан памик чуқури бўлади. Чуқурлар шарқдан ғарбга томон чўзилиб жойлашади. Чуқурларга гўнг ва чиринди келтириш ишларини механизациялаш учун кварталлар атрофида 1О-15м келадиган йўлИар, кварталлар оралиғида 5-8м кенгликдаги йўлИар қолдирилади. Парниклар ойнали ромлар билан ёпилади. Улар иситиш даражасига кўра
иссиқ, ўртача иссиқ ва совуқ парникларга бўлинади. Иссиқ парникларнинг чуқурлиги 70-80см, гўнг қатлами – 60см бўлиб, уларга январ, феврал ойларида уруғ экилади. Жуда эртаги гулкарам ва карам кўчатлари гўнг тувакларда пикировка қилиб (сийраклаштириб) ўстирилади.
Ўртача иссиқ парникламинг чуқурлиги 50-60см, гўнг қатлами 30-40см бўлади. Эртаки сабзавот кўчатлари пикировка қилинадиган ва кечкироқ кўчатлар етиштириладиган бу парниклар совуққа чидамли сабзавотлар ўстиришга мўлжалланган.
Совуқ парниклар чуқурлиги 25-30см бўлиб, ромларнинг катталиги 160-106см ёки 213х И 06см бўлади. Парникнинг иситилиш даражасига кўра гўнг ҳар хиИ қалинликда солинади. Иссиқ парникнинг ҳар бир ромига 1,6 кубометр, ўртача иссиқ парникнинг ҳар бир ромига эса бир кубометр гўнг босилади. Ўрта ҳисоб билан бир кубометр гўнг
0,5-0,6 тонна келади, демак 1000 та ром учун 500-550 тонна гўнг тайёрлаш керак бўлади. Тайёрланган гўнг қизиб, куйиб қолмаслиги учун уни 10 метр кенгликда, 1,5 метр баландликда уюм қилиб зичлаб босиш керак. Гўнг парникка солишдан олдин қизитила бошланади. Бунинг учун уюм паншаха билан титилиб, бузилиб бошқатдан ҳавол қилиб уюлади. Шунда гўнг совуқ вақтда 8-10 кунда, кейинроқ 4-6 кунда қизийди ва парникларга солинади. Парникка тушган гўнг бир бошдан белгиланган қалинликда, ўртача ҳавол қилиб босилади.
Парник тупроғи ҳар қайси парник роми учун 350 килограмм ҳисобидан тайёрланади. Парникларга тўлдириш учун зарарли ҳашаротлар тушмаган гўнгдан фойдаланилади. Унумдор ва ҳавони яхши ўтказадиган тупроқларни танлаш лозим бўлади. Парник тупроғи, қуриб қолганида ҳам қатқалоқ бойламаслиги керак.
Шу талабларга тўғри келадиган памик тупроғи яхши чириган гўнг чириндисига 30 фоиз чимзор тупроғи ва 5-10 фоиз дарё қуми аралаштириб тайёрланади.
иссиқ, ўртача иссиқ ва совуқ парникларга бўлинади. Иссиқ парникларнинг чуқурлиги 70-80см, гўнг қатлами – 60см бўлиб, уларга январ, феврал ойларида уруғ экилади. Жуда эртаги гулкарам ва карам кўчатлари гўнг тувакларда пикировка қилиб (сийраклаштириб) ўстирилади.
Ўртача иссиқ парникламинг чуқурлиги 50-60см, гўнг қатлами 30-40см бўлади. Эртаки сабзавот кўчатлари пикировка қилинадиган ва кечкироқ кўчатлар етиштириладиган бу парниклар совуққа чидамли сабзавотлар ўстиришга мўлжалланган.
Совуқ парниклар чуқурлиги 25-30см бўлиб, ромларнинг катталиги 160-106см ёки 213х И 06см бўлади. Парникнинг иситилиш даражасига кўра гўнг ҳар хиИ қалинликда солинади. Иссиқ парникнинг ҳар бир ромига 1,6 кубометр, ўртача иссиқ парникнинг ҳар бир ромига эса бир кубометр гўнг босилади. Ўрта ҳисоб билан бир кубометр гўнг
0,5-0,6 тонна келади, демак 1000 та ром учун 500-550 тонна гўнг тайёрлаш керак бўлади. Тайёрланган гўнг қизиб, куйиб қолмаслиги учун уни 10 метр кенгликда, 1,5 метр баландликда уюм қилиб зичлаб босиш керак. Гўнг парникка солишдан олдин қизитила бошланади. Бунинг учун уюм паншаха билан титилиб, бузилиб бошқатдан ҳавол қилиб уюлади. Шунда гўнг совуқ вақтда 8-10 кунда, кейинроқ 4-6 кунда қизийди ва парникларга солинади. Парникка тушган гўнг бир бошдан белгиланган қалинликда, ўртача ҳавол қилиб босилади.
Парник тупроғи ҳар қайси парник роми учун 350 килограмм ҳисобидан тайёрланади. Парникларга тўлдириш учун зарарли ҳашаротлар тушмаган гўнгдан фойдаланилади. Унумдор ва ҳавони яхши ўтказадиган тупроқларни танлаш лозим бўлади. Парник тупроғи, қуриб қолганида ҳам қатқалоқ бойламаслиги керак.
Шу талабларга тўғри келадиган памик тупроғи яхши чириган гўнг чириндисига 30 фоиз чимзор тупроғи ва 5-10 фоиз дарё қуми аралаштириб тайёрланади.
Гўнг ва парник тупроғи тайёрлаш билан бир вақтда, парникларни кўчат экишга тайёрлаш ишларини ҳам бош лаб юбориш зарур. Зарарли ҳашарот ва касалликларга қарши курашиш мақсадида парник чуқурини кўчат қолдиқларидан ва эски тупроқдан тозалаш ҳамда дезинфекция қилиш керак. Бунинг учун парникнинг ёғочдан қилинган қисмлари янги сўндирилган оҳак билан ёки хлорли оҳакдан тайёрланган 10 фоизли эритма билан оқланади. Парник ромларини дезинфекция қилиш учун уларни хлорли оҳак эритмасига ботириб қўядилар. Парник чуқурининг тупроғи эса кўчат экишга 6-7 кун қолганда формалин эритмаси билан дезинфекция қилинади.
Агротехника жиҳатидан парникларга кўчат экиш учун энг қулай муддат қуйидаги пайтларга тўғ ри келади:
– эртаги карам – 20 декабрдан 15 январгача;
– помидор -10 февралдан 1 мартгача;
– бақлажон – 15 февралдан 1 мартгача;
– гармдори -25 февралдан 10 мартгача.
Сабзавот уруғи гўнг ва чириндидан тайёрланган тувакларга экиладиган бўлса уларни бирмунча эртароқ экиш керак. Бу ҳолда тувакларга сабзавот уруғини қуйидаги муддатларда экиш лозим:
– эртаги карам- 10 декабрдан 20 декабргача,
– помидор – 25 январдан 5 февралгача.
Бодринг ва ҳандалак кўчати фақат тувакларда ўстирилади. Уларнинг уруғи 1 мартдан 15 мартгача экиб тамомланиши лозим.
Ушбу муддатиар об-ҳавонинг ҳароратига қараб ўзгартирилиши мумкин.
Парникларга гўнг тўлдиришга 6-7 кун қолганда уни айлантириш ва қориштириш керак. Шундан кейин ҳам қизимаса, унинг ўртасига икки-уч жойига 3-4 челакдан иссиқ сув қуйиш ёки оловда қиздирилган тошларни ташлаб қўйиш лозим. Гўнг яхши қизиганидан кейингина уни памик чуқурига солиш мумкин. Гўнг 40-50см чуқурликда
текис қат лам қилиб тўлдирилади.
Гўнг тўлдирилгандан кейин 3-4 кунгача устига тўшама ташлаб қўйилади. Тўшама тагида гўнг тезроқ қизийди ва ўтиришади. Сўнгра чуқур яна гўнгга тў лдирилади, гўнг қатламининг қалинлиги белгиланган миқдорга етказилади. Шундан кейин гўнг қатлами устига 16-18 см қалинликда парник тупроғи солинади.
Парникка гўнг тўлдирилганда икки-уч кундан сўнг гўнг яхши қизигач, памикка сабзавот уруғи экилади. Уруғ экиш пайтида парник тупроғининг бети билан парник роми ўртасидаги қралиқ 12-16 сантиметрдан кам бўлмаслиги керак.
Парникларга сабзавот уруғи махсус парник сеялкасида ёки қўлда (сочма усулда) қаторлаб экилади.
Ҳар бир парник роми остига помидор уруғи 15-20 грамм, карам уруғи 20 грамм, гармдори уруғи 30-35 грамм, бақлажон уруғи 20-25 грамм миқдорда ташланади.
Агротехника жиҳатидан парникларга кўчат экиш учун энг қулай муддат қуйидаги пайтларга тўғ ри келади:
– эртаги карам – 20 декабрдан 15 январгача;
– помидор -10 февралдан 1 мартгача;
– бақлажон – 15 февралдан 1 мартгача;
– гармдори -25 февралдан 10 мартгача.
Сабзавот уруғи гўнг ва чириндидан тайёрланган тувакларга экиладиган бўлса уларни бирмунча эртароқ экиш керак. Бу ҳолда тувакларга сабзавот уруғини қуйидаги муддатларда экиш лозим:
– эртаги карам- 10 декабрдан 20 декабргача,
– помидор – 25 январдан 5 февралгача.
Бодринг ва ҳандалак кўчати фақат тувакларда ўстирилади. Уларнинг уруғи 1 мартдан 15 мартгача экиб тамомланиши лозим.
Ушбу муддатиар об-ҳавонинг ҳароратига қараб ўзгартирилиши мумкин.
Парникларга гўнг тўлдиришга 6-7 кун қолганда уни айлантириш ва қориштириш керак. Шундан кейин ҳам қизимаса, унинг ўртасига икки-уч жойига 3-4 челакдан иссиқ сув қуйиш ёки оловда қиздирилган тошларни ташлаб қўйиш лозим. Гўнг яхши қизиганидан кейингина уни памик чуқурига солиш мумкин. Гўнг 40-50см чуқурликда
текис қат лам қилиб тўлдирилади.
Гўнг тўлдирилгандан кейин 3-4 кунгача устига тўшама ташлаб қўйилади. Тўшама тагида гўнг тезроқ қизийди ва ўтиришади. Сўнгра чуқур яна гўнгга тў лдирилади, гўнг қатламининг қалинлиги белгиланган миқдорга етказилади. Шундан кейин гўнг қатлами устига 16-18 см қалинликда парник тупроғи солинади.
Парникка гўнг тўлдирилганда икки-уч кундан сўнг гўнг яхши қизигач, памикка сабзавот уруғи экилади. Уруғ экиш пайтида парник тупроғининг бети билан парник роми ўртасидаги қралиқ 12-16 сантиметрдан кам бўлмаслиги керак.
Парникларга сабзавот уруғи махсус парник сеялкасида ёки қўлда (сочма усулда) қаторлаб экилади.
Ҳар бир парник роми остига помидор уруғи 15-20 грамм, карам уруғи 20 грамм, гармдори уруғи 30-35 грамм, бақлажон уруғи 20-25 грамм миқдорда ташланади.
Экиш тамом бўлганидан кейин уруғлар йирик-майдалигига кўра 1-2 см қалинликдаги ғалвирдан ўтказилган тупроқ билан кўмилади.
Сабзавот майсаларининг ноннал кўкариши учун парникламинг ичи етарли даражадаги намликка ва иссиқликка эга бўлиши лозим. Памик ичидаги ҳаво ҳарорати 25-30·C бўлганда бақлажон ва гармдори майсалари, 20-25 C да помидор майсалари, 1О-12·C да карам майсалари яхши кўкаради.
Парникларнинг устига ёпилган тўшамалар майсалар униб чиқмагунча олинмайди. Майсалар унгандан кейин кундуз куни тўшамалар олиб қўйилади ва парник ичидаги ҳарорат пасайтирилади. Бу пайтда парник ичидаги ҳарорат карам майсалари учун 6-8·C, помидор майсалари учун 13-15C, бақлажон ва гармдори учун 15-18·C бўлиши керак.
Парник ромлари яхши ёритилиши ва парник ичига ҳаво кириб туриши керак. Шу мақсадда кундуз куни парник устидаги тўшама олиб қўйилади, парник ромлари вақт-вақти билан керагича кўтарилиб қўйилади.
Парникда етиштирилган кўчатлар чиниқтирилиши (пикировка қилиниши) лозим. Кўчатлар уруғ экилганидан кейин 2-3 ҳафта ўтгач, иккитадан чиняпроқча чиқарган пайтда пикировка қилинади. Бу тадбир ҳар бир кўчатни жойидан олиб, асосий илдизининг учдан бир қисмини чимдилаш ва кўчатни олдиндан тайёрланган бошқа
парникка кўчириб ўтқазишдан иборат бўлади. Асосий илдизнинг учи узилганидан кейин, унинг қолган қисмидаги ён илдизлар кучли ривожланиб ўсади ва асосий жойга экиш пайтигача яхши ривожланиб улгуради.
Пикировка қилишдан олдин парник тупроғи текисланиб, планкали маркёр ёрдамида нишон солиб чиқилади, экиш қозиқчаси ёрдамида чуқурчалар очилиб, ниҳол уруғ барглари бўғизигача тупроққа кўмилади. Пикировка қилиш ўсимликнинг турига қараб помидор кўчатлари учун 6х6см, карам, бақлажон ва гармдори кўчатлари учун эса 4х4, 5х5см қалинликда бўлади. Битта ром остидан кўчирилган майса 4-5 ром остига ўтқазишга етади.
Сабзавот кўчатлари гўнг ва чириндидан тайёрланган тувакчаларда ўстириладиган бўлса, парникка тўлдирилган гўнг қатламининг устига 5 сантиметр қалинликда тупроқ солиниб, устига тувакчалар қатор қилиб тизилади. Пикировка қилинган кўчатлар ўша тувакчаларга ўтқазилади.
Пикировка қилинган помидор, бақлажон ва гармдори кўчатларини унча чуқур бўлмаган парникларда ўстириш ҳам мумкин. Бу ҳолда парникдаги гўнг қатламининг қалинлиги 30-40 сантиметрдан ошмаслиги керак. Пикировка қилинган кўчатлар ўстириладиган парниклар нинг тупроғи билан роми ўртасидаги оралиқ 18-20 сантиметрдан кам бўлмаслиги лозим. Кўчатлар пикировка қилиниб ва памикларга ўтқазилиб бўлинганидан кейин ҳар бир ромга 1-1,5 челак сув сепилади.
Сабзавот майсаларининг ноннал кўкариши учун парникламинг ичи етарли даражадаги намликка ва иссиқликка эга бўлиши лозим. Памик ичидаги ҳаво ҳарорати 25-30·C бўлганда бақлажон ва гармдори майсалари, 20-25 C да помидор майсалари, 1О-12·C да карам майсалари яхши кўкаради.
Парникларнинг устига ёпилган тўшамалар майсалар униб чиқмагунча олинмайди. Майсалар унгандан кейин кундуз куни тўшамалар олиб қўйилади ва парник ичидаги ҳарорат пасайтирилади. Бу пайтда парник ичидаги ҳарорат карам майсалари учун 6-8·C, помидор майсалари учун 13-15C, бақлажон ва гармдори учун 15-18·C бўлиши керак.
Парник ромлари яхши ёритилиши ва парник ичига ҳаво кириб туриши керак. Шу мақсадда кундуз куни парник устидаги тўшама олиб қўйилади, парник ромлари вақт-вақти билан керагича кўтарилиб қўйилади.
Парникда етиштирилган кўчатлар чиниқтирилиши (пикировка қилиниши) лозим. Кўчатлар уруғ экилганидан кейин 2-3 ҳафта ўтгач, иккитадан чиняпроқча чиқарган пайтда пикировка қилинади. Бу тадбир ҳар бир кўчатни жойидан олиб, асосий илдизининг учдан бир қисмини чимдилаш ва кўчатни олдиндан тайёрланган бошқа
парникка кўчириб ўтқазишдан иборат бўлади. Асосий илдизнинг учи узилганидан кейин, унинг қолган қисмидаги ён илдизлар кучли ривожланиб ўсади ва асосий жойга экиш пайтигача яхши ривожланиб улгуради.
Пикировка қилишдан олдин парник тупроғи текисланиб, планкали маркёр ёрдамида нишон солиб чиқилади, экиш қозиқчаси ёрдамида чуқурчалар очилиб, ниҳол уруғ барглари бўғизигача тупроққа кўмилади. Пикировка қилиш ўсимликнинг турига қараб помидор кўчатлари учун 6х6см, карам, бақлажон ва гармдори кўчатлари учун эса 4х4, 5х5см қалинликда бўлади. Битта ром остидан кўчирилган майса 4-5 ром остига ўтқазишга етади.
Сабзавот кўчатлари гўнг ва чириндидан тайёрланган тувакчаларда ўстириладиган бўлса, парникка тўлдирилган гўнг қатламининг устига 5 сантиметр қалинликда тупроқ солиниб, устига тувакчалар қатор қилиб тизилади. Пикировка қилинган кўчатлар ўша тувакчаларга ўтқазилади.
Пикировка қилинган помидор, бақлажон ва гармдори кўчатларини унча чуқур бўлмаган парникларда ўстириш ҳам мумкин. Бу ҳолда парникдаги гўнг қатламининг қалинлиги 30-40 сантиметрдан ошмаслиги керак. Пикировка қилинган кўчатлар ўстириладиган парниклар нинг тупроғи билан роми ўртасидаги оралиқ 18-20 сантиметрдан кам бўлмаслиги лозим. Кўчатлар пикировка қилиниб ва памикларга ўтқазилиб бўлинганидан кейин ҳар бир ромга 1-1,5 челак сув сепилади.
Кўчатлар пикировка қилинган кунларда ҳаво очиқ (булутсиз) бўлиб турганида, 1-2 кун давомида ромларнинг устига тўшама ёки бўйра ташлаб кўчатларни соялаш керак. Ҳаво салқин кунларда кўчатларни илиқ сув билан суғориш лозим. Бунинг учун суғориш олдидан сувни 15-20 даражагача иситиш керак бўлади.
Парниклардаги майсалар яхши парвариш қилинганидагина сифатли кўчат етиштириш мумкин. Памиклардаги кўчатларнинг чўзинчоқ, бўйчан бўлиб ўсишига йўл қўймаслик керак. Бунга парник ичидаги ҳарорат, ёруғлик ва намликни керагича тартибга солиб (ошириб ёки камайтириб) туриш йўли билан эришилади. Бодринг, помидор кўчати
кундузи 18-25″C, кечаси 10-15 C, карам кўчати кундузи 12-18 C, кечаси 8-10 C ҳароратда ўстирилади. Ҳаво ҳароратини кузатиб бориш учун парник ичига термометр жойланади.
Тупроқ етарли даражада намликка эга бўлиши учун у гулчелакдан суғориб турилади. Парник ичидаги тупроқнинг ортиқча сернам бўлиши ҳам зарарлидир.
Пикировка қилинган ва янги жойга кўчириб ўтқазилган кўчатлар тутиши билан уларни озиқлантириш керак. Озиқлантириш учун 10-12 литр сувга 15-20 грамм аммиакли селитра, 30-40 грамм суперфосфат ва 20 грамм калийли ўғит қўшиб суюқ ўғит тайёрланади. Ҳар бир парник ромига 10 литр суюқ ўғит сепилади. Суюқ ўғит гулчелак
билан сернам тупроққа сепилиши керак. Ўғит кўчатларнинг баргини куйдирмаслиги учун озиқлантириш кетидан кўчатларга озгина миқдорда тоза сув сепиб баргларни ювиш лозим. Сўнгра кўчатлар аста-секин чиниқтирилади ва очиқ ҳавога ўргатилади. Бунинг учун шамоллатиш муддати оширилади ва парник роми борган сари баландроқ кўтарилади, парник ҳаво илиқ бўлиб турганида кечаси ҳам ёпилмайди.
Карам кўчатларида 4-5 тадан чинбарг, бақлажон ва гармдори кўчатларида 3-4 тадан яхши етилган барг, помидор кўчатларида эса гул шоналари пайдо бўлганда кўчатлар доимий жойга кўчириб ўтқазиш учун етилган деб ҳисобланади. Тувакларда ўстирилган
кўчатлар бирмунча кенгроқ ўтқазилса ҳам бўлади.
Памикда сабзавот етиштириш учун тайёрланган кўчатлар феврал ойининг ўрталарида, карам кўчатидан бўшаган парникка март ойининг бошида ва помидор кўчатидан бўшаган парникка эса апрел охирида ўтқазилади. Бодринг ва помидор кўчатлари памик ичига унинг шимол ва жануб ёни бўйлаб ўтқазилади Суғориш учун парник
чуқури ўртасидан 40см кенгликда эгат очилади.
Кўчатлар парниклардан авайлаб, и1дизлари шикастлантирилмасдан кўчириб олинади. Кўчиришдан олдин кўчатлар қондириб суғорилади ва илдизларига ёпишиб турган лой нам тупроқ билан бирга кўчирилади.
Парниклардаги майсалар яхши парвариш қилинганидагина сифатли кўчат етиштириш мумкин. Памиклардаги кўчатларнинг чўзинчоқ, бўйчан бўлиб ўсишига йўл қўймаслик керак. Бунга парник ичидаги ҳарорат, ёруғлик ва намликни керагича тартибга солиб (ошириб ёки камайтириб) туриш йўли билан эришилади. Бодринг, помидор кўчати
кундузи 18-25″C, кечаси 10-15 C, карам кўчати кундузи 12-18 C, кечаси 8-10 C ҳароратда ўстирилади. Ҳаво ҳароратини кузатиб бориш учун парник ичига термометр жойланади.
Тупроқ етарли даражада намликка эга бўлиши учун у гулчелакдан суғориб турилади. Парник ичидаги тупроқнинг ортиқча сернам бўлиши ҳам зарарлидир.
Пикировка қилинган ва янги жойга кўчириб ўтқазилган кўчатлар тутиши билан уларни озиқлантириш керак. Озиқлантириш учун 10-12 литр сувга 15-20 грамм аммиакли селитра, 30-40 грамм суперфосфат ва 20 грамм калийли ўғит қўшиб суюқ ўғит тайёрланади. Ҳар бир парник ромига 10 литр суюқ ўғит сепилади. Суюқ ўғит гулчелак
билан сернам тупроққа сепилиши керак. Ўғит кўчатларнинг баргини куйдирмаслиги учун озиқлантириш кетидан кўчатларга озгина миқдорда тоза сув сепиб баргларни ювиш лозим. Сўнгра кўчатлар аста-секин чиниқтирилади ва очиқ ҳавога ўргатилади. Бунинг учун шамоллатиш муддати оширилади ва парник роми борган сари баландроқ кўтарилади, парник ҳаво илиқ бўлиб турганида кечаси ҳам ёпилмайди.
Карам кўчатларида 4-5 тадан чинбарг, бақлажон ва гармдори кўчатларида 3-4 тадан яхши етилган барг, помидор кўчатларида эса гул шоналари пайдо бўлганда кўчатлар доимий жойга кўчириб ўтқазиш учун етилган деб ҳисобланади. Тувакларда ўстирилган
кўчатлар бирмунча кенгроқ ўтқазилса ҳам бўлади.
Памикда сабзавот етиштириш учун тайёрланган кўчатлар феврал ойининг ўрталарида, карам кўчатидан бўшаган парникка март ойининг бошида ва помидор кўчатидан бўшаган парникка эса апрел охирида ўтқазилади. Бодринг ва помидор кўчатлари памик ичига унинг шимол ва жануб ёни бўйлаб ўтқазилади Суғориш учун парник
чуқури ўртасидан 40см кенгликда эгат очилади.
Кўчатлар парниклардан авайлаб, и1дизлари шикастлантирилмасдан кўчириб олинади. Кўчиришдан олдин кўчатлар қондириб суғорилади ва илдизларига ёпишиб турган лой нам тупроқ билан бирга кўчирилади.
Ўтқазилган кўчат илдизлари билан тупроқ ўртасида боғланиш ҳосил қилиш учун кўчат атрофидаги тупроқни салгина босиб қўйилади. Далага ўтқазилган кўчатлар яхши тутиб кетиши учун дарҳол суғорилади, сўнгра хато жойларига қайтадан кўчат ўтқазилади.
Манба: Samatov G’.A. Issiqxona xo’jaliklarini tashkil qilish va yuritish


















