Тўқсонбости — рўзғоримиз баракаси

Давлатимиз раҳбарининг 2017 йил 10 октябрдаги «Фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгалари фаолиятини янада ривожлантириш бўйича ташкилий чора-тадбирлар тўғрисида»ги қароридан кўзланган мақсад — экин майдонларидан самарали фойдаланиш, бир йилда камида икки-уч марта ҳосил олиш, бозорларимизни сифатли қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари билан тўлдирибгина қолмай, экспорт салоҳиятини кучайтиришга қаратилган муҳим ҳужжат сифатида қабул қилинди. Қарор фермер, деҳқон хўжаликлари ва томорқа ер эгаларининг манфаатларини қонуний ҳимоя қилиш, хизмат кўрсатиш турларини кўпайтириш, сифатини ошириш, уларга ҳар томонлама қулай шароитлар яратиб беришга эътибор қаратилганлиги билан ҳам муҳим аҳамият касб этади.

Серқуёш юртимизнинг саховатли заминидан йил­нинг исталган фаслида қишлоқ хўжалиги маҳ­сулотлари етиштириш имкониятлари бор. Ай­ниқса, қиш фаслида ҳам тўқсонбости усулида сабзавот етиштириш билан томорқадан йилига бир неча марта ҳосил олишни ота-боболаримиз амал­да қўллаб келганлар. Тўқсонбости қиш ой­ларида ҳам ерни бўш қўймасдан уни катта да­ро­мад манбаига айлантиради. Бунинг учун деҳ­қонларимиз кеч кузда, совуқ ва ёғингарчиликлар бошланмасдан ноябрь ойи­нинг охири ва де­кабрь ойи бошларида олдин­дан тайёрлаб қў­йилган майдонга пиёз, сабзи, ош лавлаги, ис­малоқ, укроп, кашнич, петрушка, са­лат, сель­де­рей каби кўкат уруғларини сепиша­ди. Бунда уруғлар сарфи одатдагидан 20 фоиз­га­ча кўпроқ бўлиши керак.

Тўқсонбости пиёзнинг «Истиқбол», «Зафар», «Манас», «Дайтона», «Леоне», «Банко» навлари  ви­­­лоятимиз шароитида 15 ноябрдан 15 де­кабр­гача экилади. Бир гектар ерга 18 килограммгача уруғ сарфланиши мақсадга мувофиқ. Пиёз уруғи сепилгандан сўнг суғорилмайди. Барча агро­техник тадбирлар баҳорда бошланади. Пиёздан ҳар гектаридан 30 тоннагача ҳосил олиш мумкин. Бунинг учун юқори унумдор майдонларнинг гек­тарига соф ҳолда 200 килограмм фосфор, 80 килограмм калий берилади. Паст унумдор май­донлар учун бу минерал ўғитларнинг миқ­дори оши­рилади. Тўқсонбости усулида экилган пиёз баҳорда майсалар кўрингандан кейин суғо­рилади.

Тўқсонбости сабзи бизнинг шароитда 15 ноя­бр­дан 15 декабрь оралиғида экилади. Бунда гектарига 5-6 килограмм уруғ сарфланади. Уруғ сепилгач, майдон суғорилмайди. Барча агро­техник тадбирлар баҳорда бошланиб, ҳосил етил­гунча икки марта ўтдан тозаланади ва бу жараёнда яганалаш ҳам амалга оширилади. Бе­гона ўтларни йўқотиш учун экишдан олдин гек­тарига 2-3 килограммдан «Прометрин» пре­па­рати қўлланилади. Уруғлар униб чиққандан сўнг бир гектар ерга 1-2 килограмм «Фюзилад Супер 12 %» препарати пуркалади. Гектаридан 30 тон­нагача ҳосил олиш учун соф ҳолда 175 кило­грамм азот, 130 килограмм фосфор ва 80 кило­граммдан калий ўғити берилади. Уруғнинг униб чиқиши учун қиш ва баҳор ойларидаги ёғингар­чилик етарли бўлади. Шунинг учун ҳам сабзи ап­рель ойининг иккинчи ярмидан бошлаб су­ғорилади. Дастлабки кунлари экин ҳар 1,5-2 ҳаф­­тада, май ойининг иккинчи ярмидан бошлаб эса, яъни илдизмевалар катталашаётганда ҳар 7-8 кунда суғорилади.

Бизнинг шароитимизда тўқсонбости ош лав­лагининг «Диёр», «Ягона» каби маҳаллий ҳамда четдан келтириладиган «Бордо 237», «Бикорес», «Боро F1», «Детройт», «Пабло  F1» каби дурагай нав­лари тавсия этилади. Лавлаги уруғлари со­вуққа чидамли бўлиб, 4-5 даража илиқ ҳаро­рат­да униб чиқади. 20-25 даража илиқ ҳароратда яхши ривожланади. Тупроқда нам етарли да­ражада бўлганда юқори ҳосил беради. Лавлаги тўқсонбости усулида вилоятимиз шароитида 15 ноябрдан 15 декабрь оралиғида экилади. Бун­да ҳар гектар ерга 16-18 килограммдан уруғ сарф­ланиб, эгатлари 60-70 сантиметрдан оли­ниб, 2-3 қатордан 8-10 сантиметр оралиқда, 2-3 сантиметр чуқурликка ташланади. Уруғ се­пилгач, майдон суғорилмайди ва барча агро­техник тадбирлар баҳордан бошланади. Экиш­дан олдин гектарига 25-30 тонна чириган гўнг, 320 килограмм аммофос, 180 килограмм калий хлор ўғити солинади. Баҳорги вегетация дав­ри­да азотли ўғит икки бўлиб берилади. Би­ринчи озиқлантириш ўтоқ қилиниб, сийрак­лаш­ти­рилгандан сўнг 240 килограмм карбамид ёки 550 килограмм сульфат аммоний солинади. Ик­кинчиси эса экин 3-4 та чинбарг чиқаргандан сўнг амалга оширилади.

И. БАҲРОНОВ тайёрлади.

«Дўстлик байроғи» газетаси

Дўстларингизга ҳам улашинг!