Ўсимлик уруғларини қобиқ (пўчоқ)ларидан тайёрланган инсонни қувватини оширувчи “қувват ҳолваси”ни ишлаб чиқариш техналогияси ва уни халқ табобатида қўлланилиши

Уруғ – semena – ўсимликларнинг уруғлик органи, уруғ ҳосил қилиши, уруғларни тарқалиш функциясини бажаради, уруғ одатда уруғлангандан кейин уруғкуртакда ривожланади, баьзан уруғланмасдан ҳам ривожланиши мумкин.

Уруғлар муртак – эмбирон, пўст – қобиқ ва захира озиқ моддалардан иборатдир, баьзан уруғда бир нечта муртак  бўлиши мумкин, куртак захира озиқ моддалар ҳисобига ривожланади,запас озиқ моддалар – оқсил, краҳмал, қанд, витаминлар ва бошқалар уруғ палла ҳужайраларида йиғилади. Уруғларни катталиги ва оғирлиги ҳар ҳил, масалан орхидеяларда чангсимон бўлса, пальмаларда жуда йирик, биттадан бир неча милионтагача бўлиши мумкин, битта ўсимлик кўпинча бир нечта мингтагача уруғ бериши мумкин, айниқса бундай холат бегона ўтларда кўпроқ учрайди. Уруғларнинг ўниб чиқиш муддати турлича бўлиб, сақланиш шароитларига боғлиқ.

Уруғлардан экинларни кўпайтиришга, бўёвчи ва доривор моддалар олишда, озиқ – овқатлар тайёлашда унидан, мойидан фойдаланилади, унинг қолдиқларидан, яьни кунжарасидан, шелухасидан хайвон ва парандаларни боқишга қўшимча рацион сифатида ишлатилади.

Планетамизда мавжуд бўлган ўсимликларни уруғларини хаммасидан хам инсонлар  фойдалана олмайдилар, айрим ўсимликларнинг уруғидан фойдаланиш  атиги 0.80 фоизни ташкил қилган холда, табиат ином этган бу хом – ашёга бўлган эьтиборни қаратиш вақти келган деб ҳисоблаймиз.

Унинг ўрганилмаган томонларини ўрганиб тўйимли янги озиқ-овқат маҳсулотларининг турларини кўпайтириш ҳаётий эҳтиёжга айланиб бормоқда.

Овқатланиш – тирик организмнинг озиқ моддаларни қабул қилиши ва ўзлаштириш жараёнидир, овқатланиш натижасида организмда сарифланган энергия тўлдирилади, йўқолган ҳужайраларнинг ўрнига янги ҳужайралар пайдо қилади, тананинг тўқималари тикланади, янгиланади, функциялари нормаллашади (1 – иловада инсонларни сариф қиладиган энергиялари келтирилган).

Овқатланиш моддалар алмашинувининг муҳим таркибий қисмидир. Овқатланиш эндоген ва экзоген овқатланишга бўлинади: эндоген овқатланишда тўқима ва органлардаги озиқ моддалар захирасидан фойдаланиб 5 фоизни ташкил қилади, экзоген овқатланишда озиқ моддалар ташқи муҳитдан озиқ – овқат сифатида организмга киради ва овқатни 95 фоизини ташкил қилади.

Кам калорияли овқатлар истеьмол қилиш, тўйиб овқатланмаслик алоҳида системаларни функциясининг бузилишига ва организмнинг дармонсизланишига – озиш ва бошқа касалликларга олиб келади, витаминлар етишмаслиги эса дармосизланишга сабаб бўлади, овқатланишдаги камчиликлар айниқса, болаларни ўсиши ва ривожланишига салбий таьсир кўрсатади. Меьёридан ортиқ овқатланиш эса семириб кетишга – атеросклерос, қандли диабет ва бошқа касалликларни келиб чиқишига ва моддалар алмашинувини бузилишига сабаб бўлади.

Рационал овқатланиш аҳоли соғлиғини яҳшилаш ва турли касалликларни камайтиришга олиб келадиган муҳим омилдир, бунда организм нормал ҳаёт фаолияти учун пластик, энергетик ва регуляторли моддалар билан таминланади.

Пластик моддаларга, яьни организмда ҳужайра ва тўқималарнинг янгиланишига сарф этиладиган моддаларга – оқсиллар, қисман ёғлар, минерал моддалар(кальций ва бошқалар) киради.

Энергетик моддаларга – углеводлар, ёғлар ва қисман оқсиллар инсонни ҳаёт фаолияти учун зарурий энергия манбайидир.

Моддалар алмашинувида иштирок этиб каталитик ва бошқа функцияларни бажарадиган регулятор моддаларга витаминлар ва биомикро элементлар киради. ( Болаларни ўсиб ривожланиши учун сарифланадиган қувват, оқсил, ёғ ва углеводларга бўлган суткалик эҳтиёжи 2 – иловада келтирилган, комунал ҳизматлари яхши йўлга қўйилган аҳоли пунктларида яшовчи катта ёшдаги кишиларнинг каллорияга. оқсил, ёғ ва углеводларга бўлган суткалик эхтиёжи 3 – иловада келтирилган).

Овқатланиш рационига оҳирги вақтларда инсонлар учун туйимли, каллорияли янги озуқалар кириб келишига ҳаётни ўзи мажбурламоқда. Бир неча йиллар давомида “Найнаво оқшоми” илмий экспериментал уруғчилик фермер ҳўжалигида сара уруғларни саралаб олингандан кейинги қолдиқ уруғлардан, яьни 15та ўсимлик уруғларини қобиқ(пўчоғи)дан  янги озуқа – инсонлар учун ғоят каллорияли, тўйимли, одам организми осон ҳазм қиладиган, ўзлаштирадиган, инсон ёшини узайтирадиган, инсон қувватини оширувчи “ҚУВВАТ ҲОЛВА”сини ишлаб чиқди. Унга техник шартлар тайёрланди, Кўплаб ишлаб чиқариш учун тегирмон ва унга ёрдамчи асбоб – ускуналар махсус тайёрланди. (”ҚУВВАТ ҲОЛВА”сини бошқа озиқ – овқат маҳсулотларини таққослаш учун маҳсус жадвал ишлаб чиқилди, жадвал 4 – иловада келтирилган).

“Қувват холва”си асосан ёнғоқ, бодам, хандон писта, ўрик, шафтоли, ер ёнғоқ каби меваларнинг мевасини қобиғи(пўчоғи) дан, жийда, хурмо олхўри каби меваларини данакларидан ва олма, бехи, нок, узум каби меваларнинг уруғидан тайёрланади. Тайёрлашда юқоридаги меваларнинг уруғ, данак ва данакларнинг пўчоқларидан тенг миқдорда олиниб, масус тегирмонда майдаланиб, ун қилиниб, унидан сув билан қоришма ҳамир тайёрлаб, 60грамли зувалалар тайёрлаб, духовкада пиширилади.

“Қувват холва”сидан халқ табобатида қўлланиши. Одатда юқоридаги меваларни қобиқ(пўчоқ)ларини, данаклари ва уруғларини ҳозирги вақтда амалда ташлаб юборилади, оқибатда атроф муҳитимиз чиқиндига тўлиб бормоқда, улардан фойдаланиш даражаси йўқ хисобидадир. Қобиқ(пўчоқ)ларни таркибини таҳлил қилинса, уларнинг таркибида хам меваси каби, данагини ичидаги мағзи каби инсон учун фойдали моддалар жуда кўплиги жихатидан ахамиятлидир, асосан мевани ва мевани мағзида йўқ моддалар, яьни целлюлоза толаси мавжудлиги жуда кўплаб юқумли ва юқимсиз касалликларини олдини олишда қўлланилади.

Қувват холваси билан овқатланганда инсонларнинг организмида касалликларга бўлган имунитет сезиларли даражада ошганлиги учун инсонларни умир кўриш ёши анчага ўсиши мумкин. Қувват холвасини бошқа озиқ – овқатлар билан тақослаганда (жадвал асосида) қувватлиги жиҳатидан тўрт баровар, таркибида оқсилар, ёғлар ва углеводларнинг кўплиги жиҳатидан бир неча баровар юқори туриши исботланмоқда.

Қувват ҳолвасини тановул қилишда қуйидагиларга аҳамият бериш лозим:

Эрталаб нонуштадан олдин 50 грам ҳолвани 80 градусли қайнаган бир пиёла сувга яҳшилаб аралаштириб, 30 – 40 градусгача совутилиб, кейин танавул қилиш маҳсадга мувофиқ. Ҳар куни ҳар овқатланишдан олдин 50 грам холвани юқоридаги усул билан тановул қилиб борса яҳши натижа бериши исботланмоқда.

“Қувват холва”си билан овқатланганлар қуйдаги касалликларга шифо бўлишлигини ва олдини олишга яхши фойда беради:

–   Даун синдроми бор болаларни даволаш:

  • Бош, тиш ва қулоқ оғриқларини қолдиришда;
  • Қанд миқдорини меьёрлашда;
  • Қон бошимини меьёрлашда;
  • Умуртқа чуррасини даволашда ва олдини олишда;
  • Ўт пуфаги, ошқозон хасталиклари ва қабзиятни олдини олишда;
  • Оққон ва мизоз сустлигини олдини олишда;
  • Юрак қувватини оширишда;
  • Хотирани мустахкамлашга ёрдам беради.

Ахамиятлиси шундаки уларни талқони  тайёрланган кулчалар бир неча ўн йиллар мабойинида айнимаслиги, ўз сифат кўрсаткичларини йўқатмаслиги амалда исботланди. Ушбу «ҚУВВАТ ХОЛВА»сини ишлаб чиқаришга қизиқиши борларни хамкорликда ишлашни таклиб қиламиз.

Илова -1.

Бир суткада оғирлиги 65 килограм бўлган инсоннинг сариф қиладиган қуввати.

Т/р Кўрсатгичлар номи Колория ккал
1 Ухлашга – 0,93 483,6
2 Ухламай ётишга – 1,10 286,0
3 Ўтиришга – 1,43 371,8
4 Ўқишга (овоз чиқариб ўқишга)- 1,50 390,0
     
5 Қўл билан тикишга – 1,59 413,4
6 Қўл билан тўқишга – 1,66 431,6
7 Кийиниш ва ечинишга – 1,72 223,6
8 Қўшиқ ёки музика чалиш – 1,85 481,0
9 Портда ишлашга – 1,93 1003,6
10 Машинкада ёки компиютерда ёзиш – 2,05 533,0
11 Оғир дазмолда дазмоллаш – 2,15 279,5
12 Идиш-товоқларни ювишга – 2,45 637,0
13 Кўчада юриш – 2,86 743,6
14 Сузишга – 7,14 1856,4
15 Югуришга – 8,14 2124,2
16 Енгил ишлар учун – 2,43 1579,5
17 Ўртача ишлар учун – 4,14 2421,9
18 Оғир ишлар учун – 6,43 3761,6

Илова -2.

Болаларни ўсиб ривожланиши учун сарифлайдиган суткалик калорияси ва озиқ моддаларга бўлган эҳтиёжи.

Т/р Болалар ёши калоиряси Оқсил грам Ёлар грам Углеводоар грам
1 1 ёшдан 3 ёшгача 1000-1300 4,2 4,0 10
2 4 ёшдан 7 ёшгача 1500-1800 3,5 3,5 11
3 7 ёшдан 9 ёшгача 1800-2000 3,0 3,0 12
4 9 ёшдан 11 ёшгача 2000-2400 2,5 2,5 13
           
   5 12 ёшдан 14 ёшгача 2400-3000 2.3 2.3 14
6 14 ёшдан 18 ёшгача 3000-3600      

 

Илова -3.

Катта ёшдаги одамларнинг калорияга ва озиқ – моддаларга бўлган суткалик эҳтиёжи.

Т/р Ахоли гуруппаси Ёши Кило коллорияси Оқсил грамм Ёғлар грамм Улеводлар грамм
1 Мехнати жисмоний куч талаб қилмайдиганлар 18-40        40-60 2800      2600 96            89 90            81 382       355
2 Унчалик жисмоний куч талаб қилмайдиганлар, 18-40        40-60 3000      2800 99            92 97            91 413       385
3 Кўп жисмоний куч талаб қиладиган 18-40        40-60 3200       2900 102          93 103          94 445       401
4 Мехнати оғир жисмоний куч талаб қиладиганлар 18-40         40-60 3700       3400 108        100 120        110 522       480
  Кексалар учун          
  Эркаклар 60-70 2350 80 76 320
  Аёллар 55-70 2100 70 66 280

Илова -4.

Баьзи озиқ – овқат маҳсулотларнинг 100грми таркибида бўлган озиқ моддалари ва қуввати –  каллорияси.

Т/Р Озиқ овқат махсулотининг номи Калория, ккал Оқсил, фоиз Ёғлар, фоиз Углеводлар, фоиз
1. Гўшт ва гўшт маҳсулотлари:        
  Қўй гўшти 209 16.2 15.3 –
  Мол гўшти 166 19.0 9.5 –
  Товуқ гўшти 120 19.0 4.5 –
  Чўчқа гўшти 121 20.4 4.1 –
  Чўжа гўшти 105 20.4 2.2 –
  Мол тили 209 15.2 15.8 –
  Мол жигари 124 18.1 4.1 2.9
  Туҳум 157 12.0 11.4 0.5
 

 

         
  Туҳум оқида 51 12.0 – 0.5
  Туҳум сариғида 321 15.4 27.6 0.5
2. Балиқ ва балиқ маҳсулотлари:        
  Балиқлар:        
  Белуга 124 16.1 6.3 –
  Карп 93 15.2 3.2 –
  Сельдь 200 18.9 13.2 –
  Треска 72 16.7 0.4 –
  Судак 79 17.9 0.6 –
  Сазан 85 18.1 0.7 –
           
  Оқ балиқ 71 18.0 0.7 –
  Қора икра 236 25.4 14.2 –
  Қизил икра 239 30.0 12.4 –
           
3. Сут ва сут маҳсулотлари:        
  Мол сути 64 3.3 3.5 4.5
  Қатиқ 62 3.4 3.3 5.4
  Силивка 203 209 19.0 3.4
  Сметана 243 2.9 23.8 3.4
  Молоко сгушенное 334 7.1 8.6 5.4
  Пишиллоқ-сир 292 22.6 20.0 3.4
  Творог 222 14.4 17.1 1.0
  Силивочное масла 742 0.5 79.3 0.5
  Ўсимлик ёғлари 882 – 94.8 –
           
4. Ун ва ун маҳсулотлари:        
  Буғдой уни 339 9.4 1.0 70.0
  Арппа 317 6.3 1.1 68.4
  Груч 334 6.5 0.9 72.8
  Гречка 317 8.8 2.3 63.4
  Тариқ 343 9.1 6.0 61.0
  Картошка 333 0.7 – 80.5
  Батат картошкаси 612 5.2 0.9 93.9
  Нўҳот 293 15.7 2.2 50.9
  Мош 261 18.1 2.0 45.0
  Будой нони 230 6.9 0.7 47.8
  Макерон 338 9.4 0.8 71.2
  Манная каша 334 9.5 0.7 70.4
5. Мевалар:        
  Шафтоли 47 0.5 – 11.0
  Нок 47 0.3 – 11.2
  Олма 43 0.4 – 10.1
  Ўрик 45 0.5 – 11.0
  Лимон 40 0.5 – 9.3
  Мандарин 40 0.8 – 9.0
  Смородина 53 0.9 – 12.1
  Узум 62 0.6 – 14.6
  Узум майизи 230 205 1.1 51.0
  Мева компотлари 223 1.2 0.9 55.0

 

           
6. Сабзавот ва полиз маҳсулотлари:        
  Торвуз 33 0.5 – 7.7
  Қовун 42 0.6 – 9.6
  Ошқовоқ 30 0.8 – 6.5
  Қовоқча 18 0.5 – 9.8
  Карам 24 1.4 – 4.5
           
  Пиёз 45 2.0 – 8.9
  Картошка 84 1.4 – 19.0
  Сабзи 35 2.0 – 7.4
  Бодиринг 12 0.8 – 2.0
  Помидори 17 0.8 – 3.2
  Қизилча 41 1.2 – 8.8
7. Ёнғоқлар:        
  Грек ёнғоғи 621 13.6 55.6 11.7
  Бодом 580 11.5 52.3 10.2
  Писта 530 10.3 45.1 15.9
  Хондон писта 528 15.8 51.2 13.4
           
  Фундук 591 13.0 50.2 14..1

 

  Кедр ёнғои 418 14.5 45.0 12.8
8. Ширинликлар:        
  Шакар 406 – – 98.9
  Асал 318 0.3 – 77.2
  Какао 414 12.5 18.8 18.5
  Шоколад 549 5.1 34.1 6.5
  Қиёмлар 300 0.3 1.5 72.6
           
9. Қувват ҳолваси 1484 18.0 20.9 61.1

   

Абдумалик  Ўринбоев  – селекционер – патентшунос, «Найнаво оқшоми» илмий экспериментал уруғчилик кўп тармоқли фермер хўжалигини  илмий ходими, Ўзбекистон тиббий – илмий фаолият билан шуғулланувчилар «ТАБОБАТ» Академиясининг аьзоси, Махпират номидаги Ўрта Осиё халқлари тарихи институти  «ТУРОН»  фанлар Академиясининг  Фахрий Академиги;