Ёш қуёнчаларни онасидан ажратиш усуллари

1. Қуёнчаларни онасидан бирданига ажратиш.
2. Қуёнчаларни онасидан даврий равишда ажратиш, яъни бир икки кун
оралатиб эмизиб, ажратиш.
3. Қуёнчаларни онасидан аста-секин ажратиш. Бунда яхши ривожланган
семиз қуёнчалар онасидан ажратилиб, ориқларини кейинчалик, энг охирида
ажратиш.
Охирги усул қуёнбоқарлар орасида кенг тарқалгандир. У энг рационал
усул бўлиб, бунда қуённинг сут безлари астасекин ўз фаолиятини тўхтата
боради ва ориқ нимжон қуёнчаларнинг тезроқ етилишига сабаб бўлади.
Қуёнчалар онасидан 35 кун давомида ажратилгани маъқулдир.
Она қуённинг сути энг тўйимли сут қаторига киради, унинг таркибида
10% ёғ, 10-15% оқсил бор. Қуйида қуён сути билан сигир сутининг кимёвий
таркиби таққосланган жадвални келтирамиз:

Қуён сутининг кимёвий таркиби фаслга қараб ўзгариши мумкин.
Қуёнларда сут безларининг сони 8-10 тагача бўлади. Оғиз сути уларда 23
кунгача давом этиб, кимёвий хусусияти жиҳатидан ўзига хосдир.
Сутнинг таркибида оқсил, фермент ва витаминлар миқдори жуда кўп
бўлиб, она қуён 28 кун давомида сут эмизиб, ўртача 4,7 кг гача сут ҳосил
бўлади. Туғилган қуёнчаларнинг вазни сут ҳисобига 1,5 дан 3 кг гача боради.
Айрим қуёнларнинг сут эмизиш даври 50 кунгача ҳам давом этиши мумкин.
Қуённинг серсутлигинн аниқлаш учун қўл тоза ювилиб, қуён ағдарилади ва сут
бези қўл билан енгилгина босиб кўрилади. Сут безлари яхши ривожланган
серсут қуёнларда қўл теккизиш билан сут чиқади, кам сутли қуёнда эса сут
чиқмайди. Қуён гўшти пархез маҳсулотлар қаторига кириб, қуён гўшти
консерва қилинганда ҳам, дудланганда ҳам ўз мазасини ва сифатини сақлаб
қолади. Шунинг учун хорижий мамалакатларда қуён гўштига талаб юқоридир.
Юмшоқлиги жиҳатидан қуён гўшти парранда гўштига ўхшаб кетади,
каллориялиги жиҳатидан эса товуқ гўштидан қолишмайди. Қуён гўштининг
ҳазм бўлиш даражаси қорамол, чўчқа ва қўй гўштидан юқори туради, чунки
унинг таркибида енгил ҳазм бўлувчи тўла қийматли оқсиллар кўпдир. Қуён
гўштининг 100 % дан 90 % и ҳазм бўлса, мол гўштининг шунча қисмидан
62 % игина ҳазм бўлади. Қуён ёғи тез эрийди ва ҳазм бўлиши қўй ва мол ёғига
нисбатан енгилдир.
Холестерин миқдори бузоқ гўштига нисбатан қуён гўштида 2,7 маротаба
камдир. Муаллифларнинг маълумотларида турли ҳайвонларнинг 100 г ёғи ва
гўшти таркибидаги холестерин миқдори қуйидагича; мол ёғида – 1,25 г, чўчқа
ёғида – 0,33 г, қўй ёғида – 1,40 г, бузоқ гўштида – 0,11 г, қуён гўштида-0,4 г.
Гўштининг таъми ва озуқавий аҳамияти ундаги оқсил ва минерал
элементларгагина эмас, балки таркибидаги аминокислоталар ва витаминларга,
мускул тўқималаридаги аминокислоталар миқдори ҳайвон тури, унинг ёши,
боқиш шароити, озиқлантириш даражаси ва миқдорига, физиологик холатига
ҳам боғлиқ.
Қуёнлар ёппасига сўйилганда унингқўшимча маҳсулоти, ошқозони йиғиб
олиниб, ундан ошқозон шираси тайёрланади. Бу эса меъда-ичак касаллигига
йўлиққан беморларга дори сифатида ишлатилади. Қуён суякларидан суяк уни
тайёрланади, бу эса барча чорва моллари учун қўшимча витаминларга бой
озуқа ҳисобланади. Бундан ташқари, қулоғи ҳамда панжаларидан олий навли
елим тайёрланади. Қуёнларнинг қони ҳам фойдали бўлиб, бўрдоқига
боқилаётган ҳайвонларни рационига унинг қони озуқаси таркибига қўшиб
берилади.
Қуёнчилик билан шуғулланмоқчи бўлган тадбиркорларимиз қуёндан 50
хил соф тоза экологик маҳсулот олиш билан бирга 30 га яқин озиқ-овқат
маҳсулотларини тайёрлаш имкониятига эга бўладилар.

Дўстларингизга ҳам улашинг!